{"id":5524,"date":"2020-06-09T16:57:29","date_gmt":"2020-06-09T13:57:29","guid":{"rendered":"https:\/\/dogaaskina.local\/?p=5524"},"modified":"2020-06-09T16:57:29","modified_gmt":"2020-06-09T13:57:29","slug":"zeytininoykusu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dogadernegi.org\/en\/zeytininoykusu\/","title":{"rendered":"Zeytinin \u00d6yk\u00fc&#8217;s\u00fc"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/TB_MAG003_ZEYTINYAGI_007-O-2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5540\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>G\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fclerimizden Melike \u00d6zt\u00fcrk, kadim \u00fcretim y\u00f6ntemlerinin binlerce y\u0131ld\u0131r kesintisiz olarak devam etti\u011fi \u0130zmir&#8217;in zeytin ormanlar\u0131ndan ilhamla &#8220;Zeytinin \u00d6yk\u00fc&#8217;s\u00fc&#8221;n\u00fc kaleme ald\u0131&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6yk\u00fc yaz tatilini anneanne ve dedesinin yan\u0131nda, Seferihisar\u2019\u0131n Orhanl\u0131 k\u00f6y\u00fcnde ge\u00e7irece\u011fi i\u00e7in \u00e7ok heyecanl\u0131yd\u0131. En son \u00fc\u00e7 sene \u00f6nce, yani be\u015f ya\u015f\u0131ndayken anne ve babas\u0131yla onlar\u0131 ziyarete gitmi\u015fti. \u015eimdi ise hayal meyal hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 yemye\u015fil k\u0131rlar, ke\u00e7iler ve di\u011fer hayvan dostlar\u0131 g\u00f6z\u00fcnde canland\u0131k\u00e7a yerinde duram\u0131yor, bir an \u00f6nce karnesini al\u0131p orada olman\u0131n hayalini kuruyordu. Bunun i\u00e7in bavulunu \u00e7oktan haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131 bile. Ve nihayet karnesini alan \u00d6yk\u00fc, annesiyle beraber yolculuk i\u00e7in son haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 yapt\u0131. Ertesi g\u00fcn babas\u0131yla birlikte yola \u00e7\u0131kacaklard\u0131. Babas\u0131 \u00d6yk\u00fc\u2019y\u00fc Orhanl\u0131\u2019ya b\u0131rakt\u0131ktan sonra \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 ve i\u015fyerlerinden izin alamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u0130stanbul\u2019a annesinin yan\u0131na d\u00f6necekti.<br>Sabah erkenden yola \u00e7\u0131kt\u0131lar. \u00d6yk\u00fc, yolda babas\u0131na durmadan sorular soruyor ve etraf\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, ge\u00e7ip gittikleri yeni yerleri ke\u015ffetmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Uzun bir yolculu\u011fun ard\u0131ndan nihayet k\u00f6ye vard\u0131lar, anneannesi ve dedesi onlar\u0131 kap\u0131da kar\u015f\u0131lad\u0131lar. \u00d6yk\u00fc ko\u015farak onlara sar\u0131ld\u0131, \u00f6zlem giderdiler. Babas\u0131 ak\u015fam yeme\u011finin ard\u0131ndan d\u00f6n\u00fc\u015f yoluna koyuldu. \u00d6yk\u00fc bir yandan anne ve babas\u0131ndan ayr\u0131 ge\u00e7irece\u011fi bu yaz i\u00e7in \u00fcz\u00fcl\u00fcyor, bir yandan da \u00f6n\u00fcnde onu bekleyen g\u00fczel bir tatil oldu\u011funu \u015fimdiden hissediyordu. <br>Ertesi sabah erkenden uyand\u0131 \u00d6yk\u00fc. Horozlar \u00f6t\u00fcyordu, etrafa yay\u0131lan mis gibi kokuyu takip etti. Anneannesi oca\u011f\u0131n ba\u015f\u0131nda \u00d6yk\u00fc i\u00e7in ekmek yap\u0131yordu. \u00d6yk\u00fc\u2019y\u00fc yal\u0131nayak ve uyku mahmuru kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6r\u00fcnce:<br>\u201cG\u00fcnayd\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck kuzum, uyand\u0131n m\u0131 sen?\u201d<br>\u201cG\u00fcnayd\u0131n\u201d dedi \u00d6yk\u00fc, bir yandan g\u00f6zlerini ovu\u015fturup bir yandan anneannesinin ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 inceleyerek. Ard\u0131ndan hep birlikte bah\u00e7ede, oca\u011f\u0131n yan\u0131nda kurulu sofraya oturdular. Kahvalt\u0131 sofras\u0131nda dedesinin sabah bah\u00e7eden toplad\u0131\u011f\u0131 domates, salatal\u0131k, anneannesinin yapt\u0131\u011f\u0131 s\u0131cac\u0131k ekmek, zeytin, bal, yumurta her \u015fey vard\u0131. Sabahlar\u0131 genellikle s\u00fct ve m\u0131s\u0131r gevre\u011fi yeme\u011fe al\u0131\u015fk\u0131n olan \u00d6yk\u00fc, sofrada bu kadar \u00e7e\u015fit olmas\u0131na \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. A\u00e7\u0131k hava onu iyice ac\u0131kt\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan keyifle yemeye koyuldu. En \u00e7ok zeytini sevmi\u015fti \u00d6yk\u00fc. Dedesine d\u00f6n\u00fcp:<br>\u201cDede, bu zeytini hangi marketten ald\u0131n\u0131z? Babama s\u00f6yleyeyim de, o da hep oradan als\u0131n.\u201d <br>Anneannesi ve dedesi birbirlerine bak\u0131p g\u00fcl\u00fc\u015ft\u00fcler. Dedesi sevecen ses tonuyla:<br>\u201cBu sofrada g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn hi\u00e7bir \u015feyi marketten alm\u0131yoruz kuzucu\u011fum, kendimiz \u00fcretiyoruz.\u201d \u00d6yk\u00fc hayretle bakt\u0131 dedesine. O, zeytinin yaln\u0131zca markette sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yordu ve nas\u0131l \u00fcretildi\u011fi ile ilgili bir fikri yoktu. \u00d6yk\u00fcn\u00fcn g\u00f6zlerindeki \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n daha da artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6ren dedesi g\u00fcl\u00fcmseyerek:<br>\u201c\u0130stersen kahvalt\u0131n\u0131 bitirdikten sonra seni bu yedi\u011fin lezzetli zeytinlerin yeti\u015fti\u011fi a\u011fa\u00e7lara g\u00f6t\u00fcrebilir, sana onlar\u0131n nas\u0131l \u00fcretildi\u011fini yerinde g\u00f6sterebilirim\u201d dedi. Bunu heyecanla kabul eden \u00d6yk\u00fc, kahvalt\u0131lar\u0131n\u0131 bitirir bitirmez kendisini yemye\u015fil bir zeytin orman\u0131n\u0131n i\u00e7inde buldu. Zeytin orman\u0131na vard\u0131klar\u0131nda etraf\u0131ndaki manzara kar\u015f\u0131s\u0131nda adeta b\u00fcy\u00fclenmi\u015fti. Neredeyse her dalda \u00f6ten birbirinden \u00e7e\u015fitli ku\u015flar\u0131n c\u0131v\u0131lt\u0131lar\u0131 aras\u0131nda ba\u015flad\u0131 dedesi zeytinin \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc anlatmaya:<br>\u201cBak yavrucu\u011fum, bu etraf\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn a\u011fa\u00e7lar binlerce y\u0131ld\u0131r ku\u015flarla, b\u00f6ceklerle, \u00e7i\u00e7eklerle beraber burada ya\u015f\u0131yorlar.\u201d<br>\u201cNas\u0131l yani, senden ve anneannemden daha m\u0131 ya\u015fl\u0131 bu a\u011fa\u00e7lar?\u201d diye sordu \u00d6yk\u00fc merakla.<br>\u201cEvet, \u00e7ok daha ya\u015fl\u0131lar. Hatta onlar\u0131 bizler dikmedik. Delice diye bilinen yabani zeytinlere a\u015f\u0131land\u0131lar. Bizlere dedelerimizden hatta onlar\u0131n dedelerinden kalan emanetler. Bizler onlara g\u00f6z\u00fcm\u00fcz gibi bakar\u0131z. Tabii ke\u00e7iler de bize yard\u0131m ederler\u201d dedi dedesi. Ke\u00e7ilerin zeytin yeti\u015ftirmede insanlara nas\u0131l yard\u0131m etti\u011fini anlayamayan \u00d6yk\u00fc \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131kla bakt\u0131 dedesine. Dedesi \u00d6yk\u00fc\u2019n\u00fcn merak\u0131n\u0131 giderebilmek i\u00e7in devam etti.<br>\u201cBak \u00d6yk\u00fcc\u00fc\u011f\u00fcm, bizler, yani k\u00f6yl\u00fcler ve ke\u00e7iler aras\u0131nda s\u00f6zl\u00fc olmayan, y\u0131llard\u0131r s\u00fcren bir anla\u015fma vard\u0131r. Zeytin zaman\u0131 oldu mu ke\u00e7iler bu da\u011flar\u0131n kuzey yamac\u0131ndaki \u00e7am ormanlar\u0131na giderler otlamak i\u00e7in. B\u00f6ylece zeytinliklerdeki otlar b\u00fcy\u00fcr ve \u00e7o\u011fal\u0131r. Zeytin zaman\u0131 bitince ke\u00e7iler tekrar bu zeytin ormanlar\u0131na sokulur ve zeytin a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 b\u00fcy\u00fcmesi i\u00e7in ba\u015flarlar di\u011fer otlar\u0131, \u00e7al\u0131lar\u0131 yemeye. B\u00f6ylece topra\u011f\u0131 s\u00fcrmemize ve tar\u0131m ilac\u0131 denilen maddeleri atmam\u0131za gerek kalmaz.\u201d<br>\u201cPeki, tar\u0131m ilac\u0131 at\u0131nca ne olur ki?\u201d dedi \u00d6yk\u00fc. A\u011fa\u00e7lar ila\u00e7 al\u0131rsa daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmazlar m\u0131? \u00c7\u00fcnk\u00fc annem bana zaman zaman vitaminler i\u00e7iriyor daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 olabilmem i\u00e7in.<br>\u201cTar\u0131m ilac\u0131 denilen maddeler asl\u0131nda tar\u0131m zehirleridir; tam tersine hem bizlere hem de ba\u015fta zeytin a\u011fa\u00e7lar\u0131 olmak \u00fczere di\u011fer t\u00fcm canl\u0131lara zarar verir \u00d6yk\u00fcc\u00fc\u011f\u00fcm. Biz di\u011fer canl\u0131lar\u0131n zarar g\u00f6rmesini istemeyiz, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu a\u011fa\u00e7larda sadece bizlerin hakk\u0131 yok. Bizler dedelerimizden beri kurda, ku\u015fa, a\u015fa diyerek zeytinin hepsini toplamay\u0131z; bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kurtlar\u0131n, ku\u015flar\u0131n ve di\u011fer canl\u0131lar\u0131n da beslenebilmesi i\u00e7in a\u011fa\u00e7larda b\u0131rak\u0131r\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kahvalt\u0131da yedi\u011fin zeytinin bu kadar lezzetli olmas\u0131n\u0131 t\u00fcm bu canl\u0131lar\u0131n ortak eme\u011fine bor\u00e7luyuz. Hem d\u00fc\u015f\u00fcnsene ku\u015fun yemek istemedi\u011fi bir zeytini sen yemek ister misin?\u201d <br>\u201cHay\u0131r\u201d, dedi \u00d6yk\u00fc. Masumca \u00e7evresini incelemeye devam ederken\u2026<br>\u201cHem biliyor musun \u00d6yk\u00fc? Bu zeytinleri sadece kahvalt\u0131da yemiyoruz. Onlar\u0131 ta\u015f de\u011firmende \u00f6\u011f\u00fcterek ya\u011f elde ediyoruz. Sonra o ya\u011flardan yemekler yap\u0131yoruz, sabunlar yap\u0131yoruz. Yani onlara g\u00f6z\u00fcm\u00fcz gibi bakmak zorunday\u0131z.\u201d<br>\u201cSabun mu? Zeytinden sabun mu yap\u0131l\u0131yor? Daha \u00f6nce hi\u00e7 duymam\u0131\u015ft\u0131m, dedi \u00d6yk\u00fc. <br>\u201cTabi yap\u0131l\u0131yor, hem \u00f6yle marketten al\u0131nan s\u0131v\u0131 sabunlar gibi katk\u0131 maddesi de i\u00e7ermiyor. Bizler elimizi, y\u00fcz\u00fcm\u00fcz\u00fc hep bu sabunlarla y\u0131k\u0131yoruz; banyomuzu bu sabunlarla yap\u0131yoruz. Hadi gel seni bir yere daha g\u00f6t\u00fcrece\u011fim,\u201d dedi dedesi. \u201cY\u0131llard\u0131r eski y\u00f6ntemlerle, bu zeytinlerin ya\u011f\u0131ndan sabun \u00fcreten bir abla var; onunla tan\u0131\u015fman\u0131 ve sabunun nas\u0131l \u00fcretildi\u011fini g\u00f6rmeni istiyorum.\u201d<br>\u201cPeki,\u201d dedi \u00d6yk\u00fc ve ikisi birlikte Suna Abla\u2019n\u0131n yolunu tuttular.<br>\u201cNas\u0131ls\u0131n Suna?\u201d dedi Suna Abla\u2019n\u0131n evine vard\u0131klar\u0131nda dedesi. Seni torunum \u00d6yk\u00fc\u2019yle tan\u0131\u015ft\u0131ray\u0131m. Zeytinden sabun mu olur, diye soruyor. Nas\u0131l oluyormu\u015f anlat da \u00f6\u011frensin.\u201d<br>\u201cHo\u015f geldiniz,\u201d dedi Suna Abla g\u00fcle\u00e7 bir y\u00fczle ve \u00d6yk\u00fc\u2019y\u00fc yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rarak ba\u015flad\u0131 sabunun \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc anlatmaya. \u201cY\u0131llard\u0131r ben burada babamdan \u00f6\u011frendi\u011fim gibi sabun yap\u0131yorum. \u00d6nce evimin dam\u0131nda ya\u011fmur sular\u0131n\u0131 topluyorum. F\u0131r\u0131nda ekmek pi\u015firirken kulland\u0131\u011f\u0131m me\u015fe, incir, zeytin odunlar\u0131n\u0131n k\u00fcl\u00fcn\u00fc, ekme\u011fi pi\u015firdikten sonra bir kapta biriktiriyorum. Sonra bu biriktirdi\u011fim k\u00fcllerin \u00fczerine ya\u011fmur suyu ekleyerek odun ate\u015finde kaynat\u0131yorum. Daha sonra da bunlar\u0131n \u00fczerine zeytinya\u011f\u0131 ekliyorum ve koyula\u015fana kadar kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yorum. So\u011fuduktan sonra da ke\u00e7ilerden sa\u011fd\u0131\u011f\u0131m s\u00fct\u00fc ekliyorum. \u0130\u015fte k\u00fcl suyu zeytinya\u011f\u0131 sabunu b\u00f6yle oluyor,\u201d dedi Suna Abla elindeki sabun kal\u0131b\u0131n\u0131 g\u00f6stererek. \u201cAl bakal\u0131m bu benim sana hediyem olsun, kulland\u0131k\u00e7a beni hat\u0131rlars\u0131n.\u201d<br>\u201cTe\u015fekk\u00fcr ederim, \u201cdedi \u00d6yk\u00fc mutlulukla ve Suna Abla\u2019yla vedala\u015farak evin yolunu tuttular. Eve d\u00f6nerken her yerde birbirinden g\u00fczel ke\u00e7iler, koyunlar, kuzular g\u00f6rd\u00fcler. \u00d6yk\u00fc i\u00e7in buras\u0131, uyumadan \u00f6nce annesinden dinledi\u011fi masallardaki diyarlar gibiydi. Her yer alabildi\u011fine yemye\u015fildi. Bir elinde dedesinin eli, di\u011fer elinde biraz \u00f6nce \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc dinledi\u011fi sabunuyla birlikte, ke\u015ffetti\u011fi, \u00f6\u011frendi\u011fi her \u015feyi anne ve babas\u0131na, d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde de arkada\u015flar\u0131na anlatmak i\u00e7in sab\u0131rs\u0131zlan\u0131yordu. Art\u0131k biliyordu ki zeytin s\u00fcpermarket raf\u0131nda yeti\u015fmiyordu. Burada yedi\u011fi ve kulland\u0131\u011f\u0131 her \u015feyin ard\u0131nda bir \u00f6yk\u00fc vard\u0131.\n\n<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fclerimizden Melike \u00d6zt\u00fcrk, kadim \u00fcretim y\u00f6ntemlerinin binlerce y\u0131ld\u0131r kesintisiz olarak devam etti\u011fi \u0130zmir&#8217;in zeytin ormanlar\u0131ndan ilhamla &#8220;Zeytinin \u00d6yk\u00fc&#8217;s\u00fc&#8221;n\u00fc kaleme ald\u0131&#8230;<\/p>\n<p> \u00d6yk\u00fc yaz tatilini anneanne ve dedesinin yan\u0131nda, Seferihisar\u2019\u0131n Orhanl\u0131 k\u00f6y\u00fcnde ge\u00e7irece\u011fi i\u00e7in \u00e7ok heyecanl\u0131yd\u0131. En son \u00fc\u00e7 sene \u00f6nce, yani be\u015f ya\u015f\u0131ndayken anne ve babas\u0131yla onlar\u0131 ziyarete gitmi\u015fti. \u015eimdi ise hayal meyal hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 yemye\u015fil k\u0131rlar, ke\u00e7iler ve di\u011fer hayvan dostlar\u0131 g\u00f6z\u00fcnde canland\u0131k\u00e7a yerinde duram\u0131yor, bir an \u00f6nce karnesini al\u0131p orada olman\u0131n hayalini kuruyordu. Bunun i\u00e7in bavulunu \u00e7oktan haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131 bile. Ve nihayet karnesini alan \u00d6yk\u00fc, annesiyle beraber yolculuk i\u00e7in son haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 yapt\u0131. Ertesi g\u00fcn babas\u0131yla birlikte yola \u00e7\u0131kacaklard\u0131. Babas\u0131 \u00d6yk\u00fc\u2019y\u00fc Orhanl\u0131\u2019ya b\u0131rakt\u0131ktan sonra \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 ve i\u015fyerlerinden izin alamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u0130stanbul\u2019a annesinin yan\u0131na d\u00f6necekti. [&#8230;]<\/p>\n<p><a class=\"dd-btn dd-btn-secondary text-sm\" href=\"https:\/\/dogadernegi.org\/en\/zeytininoykusu\/\">Read More&#8230;<span class=\"dd-sr-only\"> from Zeytinin \u00d6yk\u00fc&#8217;s\u00fc<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":5527,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[561],"tags":[153,609,538,230,229],"class_list":["post-5524","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-doga-okulu","tag-doga-kulturu","tag-kul-suyu-sabun","tag-zeytin","tag-zeytin-ormani","tag-zeytinyagi"],"acf":[],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false},"uagb_author_info":{"display_name":"burak.ozkirli","author_link":"https:\/\/dogadernegi.org\/en\/author\/burak-ozkirli\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"G\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fclerimizden Melike \u00d6zt\u00fcrk, kadim \u00fcretim y\u00f6ntemlerinin binlerce y\u0131ld\u0131r kesintisiz olarak devam etti\u011fi \u0130zmir'in zeytin ormanlar\u0131ndan ilhamla \"Zeytinin \u00d6yk\u00fc's\u00fc\"n\u00fc kaleme ald\u0131... \u00d6yk\u00fc yaz tatilini anneanne ve dedesinin yan\u0131nda, Seferihisar\u2019\u0131n Orhanl\u0131 k\u00f6y\u00fcnde ge\u00e7irece\u011fi i\u00e7in \u00e7ok heyecanl\u0131yd\u0131. En son \u00fc\u00e7 sene \u00f6nce, yani be\u015f ya\u015f\u0131ndayken anne ve babas\u0131yla onlar\u0131 ziyarete gitmi\u015fti. \u015eimdi ise hayal meyal hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 yemye\u015fil k\u0131rlar,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5524","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5524"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5524\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5524"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5524"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5524"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}