{"id":15643,"date":"2018-01-11T12:45:45","date_gmt":"2018-01-11T09:45:45","guid":{"rendered":"http:\/\/dogadernegi.org\/?page_id=15643"},"modified":"2026-03-25T14:24:48","modified_gmt":"2026-03-25T11:24:48","slug":"kadim-uretim-havzalari","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/kadim-uretim-havzalari\/","title":{"rendered":"Kadim \u00dcretim Havzalar\u0131"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-uagb-container uagb-block-7c981175 alignfull uagb-is-root-container\"><\/div>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">\u0130nsan\u0131n ekosistemin i\u00e7erisinde herhangi bir canl\u0131 gibi davranarak ya\u015famsal ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 giderdi\u011fi alanlar olan Kadim \u00dcretim Havzalar\u0131\u2019nda (K\u00dcH), uygulanan kadim \u00fcretim y\u00f6ntemleri, b\u00fct\u00fcn canl\u0131larla payla\u015f\u0131lan ekosistemin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/h4>\n\n\n\n<p>K\u00dcH\u2019lerde ya\u015fayan toplumlar, nesiller boyunca ya\u015fam ihtiya\u00e7lar\u0131 nedeniyle say\u0131s\u0131z yenilik bulmu\u015f ve \u00e7e\u015fitli kadim \u00fcretim y\u00f6ntemleri geli\u015ftirmi\u015ftir. Bu y\u00f6ntemler K\u00dcH\u2019lerin karakteristik \u00f6zelliklerini ortaya koyar.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Bu \u00f6zelliklere g\u00f6re K\u00dcH\u2019ler;<\/em><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Derleyici-toplay\u0131c\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ya\u015famaya devam etti\u011fi,<\/li>\n\n\n\n<li>Topra\u011f\u0131n ve su kaynaklar\u0131n\u0131n i\u015flenmesinin el eme\u011fine dayal\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi,<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130nsanlar\u0131n havza i\u00e7i d\u00f6ng\u00fclerle ve\/veya d\u0131\u015far\u0131dan asgari miktarda girdiyle hayat\u0131n\u0131 idame ettirdi\u011fi alanlard\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>2014 y\u0131l\u0131ndan bu yana K\u00dcH\u2019lerin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve korunmas\u0131 i\u00e7in y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda, K\u00dcH\u2019lerin tespit edilmesi i\u00e7in d\u00f6rd\u00fc ekolojik, \u00fc\u00e7\u00fc sosyolojik olmak \u00fczere iki ana ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda yedi temel kriter belirledik.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>EKOLOJ\u0130K KR\u0130TERLER<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p><strong>1-Havzan\u0131n Do\u011fal Ekosistemini De\u011fi\u015ftirmeyen \u00dcretim Tekniklerinin Uygulanmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>K\u00dcH\u2019lerde uygulanan \u00fcretim teknikleri, ekosistem b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirmeyecek veya bozmayacak esaslara dayanmaktad\u0131r. K\u00dcH\u2019lerdeki \u00fcretim tekniklerinin havzan\u0131n bulundu\u011fu ekosistemlerle olan ili\u015fkisi, bu ekosistemleri destekleyen niteliktedir. K\u00dcH\u2019lerde ekosistemler b\u00f6l\u00fcnmemi\u015ftir ve yok olmamaktad\u0131r. Denizel ve karasal ekosistem d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc bozacak olan havza d\u0131\u015f\u0131 harici girdiler (suni g\u00fcbre, ot ve b\u00f6cek zehirleri, hibrit tohum ve benzeri girdiler) kullan\u0131lmaz. \u00dcretim s\u00fcre\u00e7lerinde el eme\u011fine dayal\u0131 olan y\u00f6ntemler kullan\u0131l\u0131r; bu yolla toprak, su, hava sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 korunur. Bu havzalarda tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k gibi \u00fcretimler birbirini besleyen bir d\u00f6ng\u00fc \u015feklindedir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2-\u00dcretimin Y\u0131l \u0130\u00e7inde Ard\u0131\u015f\u0131k Olarak ve\/veya Y\u0131llar \u0130\u00e7inde De\u011fi\u015fecek \u015eekilde Yap\u0131lmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>K\u00dcH\u2019lerde \u00fcr\u00fcn deseninin \u00e7e\u015fitli olmas\u0131 beklenir. \u00d6zelikle insan eliyle yeti\u015ftirilen \u00fcr\u00fcnlerdeki tohum ve \u0131rk \u00e7e\u015fitlili\u011fi o alan\u0131n zenginli\u011finin g\u00f6stergesidir. Havza i\u00e7erisinde y\u0131llara g\u00f6re m\u00fcnavebeli arazi kullan\u0131m\u0131 sayesinde \u00fcretim bi\u00e7iminde ve \u00fcr\u00fcn deseninde \u00e7e\u015fitlilik ortaya \u00e7\u0131kar. Bu \u00e7e\u015fitlilik, ayn\u0131 zamanda havza ekosisteminin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ile paraleldir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>3-Havzadaki Biyolojik \u00c7e\u015fitlili\u011fin ve Habitat \u00c7e\u015fitlili\u011finin Desteklenmesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>K\u00dcH\u2019lerde ya\u015fayan insanlar, bu alanlarda ya\u015fayan herhangi bir canl\u0131 gibi davranarak ekosistemin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayan uygun \u00fcretim k\u00fclt\u00fcrlerini olu\u015fturur ve bu y\u00f6ntemleri uygular. Bu sayede, havza i\u00e7erisinde ya\u015fayan canl\u0131lar alandaki \u00fcretim bi\u00e7imlerinden olumsuz etkilenmez ve biyolojik \u00e7e\u015fitlilik korunur. Havza i\u00e7erisinde bulunan kritik habitatlar, tehlike alt\u0131nda olan t\u00fcrler ve habitat\u0131n g\u00f6sterge t\u00fcrleri, b\u00f6lgenin biyolojik \u00e7e\u015fitlilikle olan ili\u015fkisini ortaya koyar. \u00d6rne\u011fin, bir orman ekosistemi i\u00e7inde yer alan K\u00dcH\u2019te orman ekosistemini temsil eden a\u011fa\u00e7kakan t\u00fcrlerinin varl\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7e\u015fitlili\u011fi olumlu bir g\u00f6stergedir. Bir di\u011fer \u00f6rnek olarak bozk\u0131r ekosisteminde yer alan bir K\u00dcH\u2019te, bu ekosistemde ya\u015fayan toy, ba\u011f\u0131rtlak, s\u00fcrmeli k\u0131zku\u015fu veya toygar gibi nadir ku\u015f t\u00fcrlerinin varl\u0131\u011f\u0131 do\u011fal d\u00f6ng\u00fclerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015fledi\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00dcH\u2019lerde bulunan habitatlar, b\u00f6lgedeki yaban hayvanlar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesinde, ya\u015famlar\u0131n\u0131 devam ettirebilmek i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 besin, \u00fcreme alan\u0131, ya\u015fam alan\u0131 gibi asgari gereksinimlerini kar\u015f\u0131layabilmesinde \u00f6nemli rol oynamaktad\u0131r. Yap\u0131lan g\u00f6zlemler sonucunda, K\u00dcH\u2019lerde biyolojik \u00e7e\u015fitlilik, benzer \u00fcretimlerin monok\u00fclt\u00fcr olarak ve\/veya konvansiyonel y\u00f6ntemlerle yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fcretim alanlar\u0131ndaki biyolojik \u00e7e\u015fitlilikten daha y\u00fcksek oldu\u011funu ortaya koymu\u015ftur. K\u00dcH\u2019lerde b\u00f6lgenin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir besin zinciri d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc sahip oldu\u011funu g\u00f6steren t\u00fcrler bulunur. \u00d6rne\u011fin kurt, y\u0131rt\u0131c\u0131 ku\u015flar gibi besin zincirinin tepesinde bulunan t\u00fcrler zehirlenmedi\u011fi i\u00e7in otobur t\u00fcrlerin veya kemirgenlerin n\u00fcfusu a\u015f\u0131r\u0131 art\u0131\u015f g\u00f6stermemi\u015ftir. K\u00dcH\u2019lerde bulunan tar\u0131m alanlar\u0131 tellerle \u00e7evrilmedi\u011fi i\u00e7in geni\u015f ya\u015fam alanlar\u0131na ihtiya\u00e7 duyan kurt, va\u015fak, \u00e7akal, ay\u0131 gibi yaban hayvanlar\u0131n\u0131n alandaki varl\u0131\u011f\u0131 devam edebilmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>4-Havzan\u0131n Co\u011frafi S\u0131n\u0131rlara G\u00f6re Kullan\u0131lmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>K\u00dcH\u2019lerde \u00fcretim, co\u011frafyan\u0131n belirledi\u011fi s\u0131n\u0131rlara g\u00f6re yap\u0131l\u0131r. Havzalar\u0131n topografyas\u0131, bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc, su kaynaklar\u0131 ve benzeri co\u011frafi s\u0131n\u0131rlar\u0131 K\u00dcH\u2019lerin do\u011fal s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Bu alanlarda insanlar havzay\u0131 bu s\u0131n\u0131rlar \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde, b\u00fct\u00fcn olarak ve m\u00fc\u015ftereken kullan\u0131r. Havza i\u00e7erisindeki m\u00fclkiyet s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00fcretim bi\u00e7imini etkilemez. \u00dcretim i\u00e7in kullan\u0131lan m\u00fclkiyet alanlar\u0131 teller ve y\u00fcksek duvarlar gibi ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131 b\u00f6len s\u0131n\u0131rlarla \u00e7evrili de\u011fildir. Bu sayede havzadaki canl\u0131lar\u0131n ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcleri kesintiye u\u011framadan devam eder.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>SOSYOLOJ\u0130K KR\u0130TERLER<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p><strong>1-Havza Halk\u0131n\u0131n Alandaki \u00dcretimin Devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 Sa\u011flayacak Ya\u015fam Kalitesine Sahip Olmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>K\u00dcH\u2019lerdeki \u00fcretim d\u00f6ng\u00fcs\u00fcnde \u00f6ncelik, ge\u00e7imlik yani ya\u015famsal ihtiya\u00e7lar\u0131n kar\u015f\u0131lanabilece\u011fi \u00fcr\u00fcnlerin sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. Bu havzalarda ya\u015fayan \u00fcreticiler, d\u0131\u015far\u0131ya ba\u011f\u0131ml\u0131 olmadan ekonomik ve sosyal ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabiliyor olmal\u0131d\u0131r. Her b\u00f6lgenin kendi sosyal hassasiyetleri ve \u00f6ncelikleri, co\u011frafyan\u0131n k\u00fclt\u00fcrel \u00e7e\u015fitlili\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilmelidir. Farkl\u0131 ya\u015f gruplar\u0131n\u0131n ve kad\u0131n ve erkeklerin bir arada \u00fcretebiliyor olmas\u0131, toplumsal rit\u00fcellerin, geleneklerin devam etmesi, toplumsal e\u011flencelerin s\u00fcrebilmesi gibi \u00f6rnekler bunlar\u0131n aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Emek ve \u00fcr\u00fcn takas\u0131n\u0131n \u201c\u00f6rfene\u201d <sup>1 <\/sup>gibi toplumsal dayan\u0131\u015fma y\u00f6ntemleriyle ger\u00e7ekle\u015fiyor olmas\u0131, emek ve enerji ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n birlikte sa\u011flanabilir olmas\u0131 bu devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n sa\u011flanmas\u0131nda \u00f6nemli bir rol oynamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2-Toplumsal Bilgi ve Beceri Aktar\u0131m\u0131n\u0131n Devam Etmesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>K\u00dcH\u2019lerde \u00fcretimin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayan toplumsal ili\u015fkiler s\u00fcr\u00fcyor olmal\u0131d\u0131r. \u00dcretim d\u00f6ng\u00fclerinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde devam etmesini sa\u011flayan bilgi ve becerinin ku\u015faklar aras\u0131nda ta\u015f\u0131nmas\u0131 olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. K\u00dcH\u2019lerde bug\u00fcne kadar gelen geleneksel i\u015fleme ve \u00fcr\u00fcn saklama y\u00f6ntemleri ve do\u011fay\u0131 okuma becerileri gibi ya\u015famsal de\u011ferde olan bilgilerin aktar\u0131m\u0131 devam etmektedir. Havza i\u00e7erisindeki \u00fcreticiler aras\u0131nda hasat, topra\u011f\u0131 i\u015flemek, k\u0131\u015fl\u0131k ve yazl\u0131k haz\u0131rl\u0131klar, ekim dikim gibi \u00fcretimler esnas\u0131nda yard\u0131mla\u015fma gelene\u011fi devam eder. Bu toplumsal yard\u0131mla\u015fma y\u00f6ntemi sayesinde havza d\u0131\u015f\u0131 girdi en aza indirilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>3-Somut ve Somut Olmayan K\u00fclt\u00fcrel Miras Varl\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>K\u00dcH\u2019ler binlerce y\u0131l i\u00e7erisinde s\u00f6zl\u00fc gelenek, g\u00f6steri sanatlar\u0131, toplumsal rit\u00fceller ve \u015fenlikler, evren ve do\u011fa ile ilgili bilgi, el sanatlar\u0131 gibi somut ve somut olmayan k\u00fclt\u00fcrel mirasla \u015fekillenmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn bu \u00f6zelliklerinden dolay\u0131 K\u00dcH\u2019ler hem biyolojik hem de k\u00fclt\u00fcrel \u00e7e\u015fitlilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan korunmas\u0131 gereken hassas alanlar aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>K\u00dcH\u2019lerin G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn K\u00fcresel Krizlerine Kar\u015f\u0131 \u00c7\u00f6z\u00fcmleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130klim krizi ve beraberinde gelen kurakl\u0131k, su seviyelerinin y\u00fckselmesi gibi art\u00e7\u0131 felaketler; depremler, seller, yang\u0131nlar\u2026\u00dczerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gezegen, d\u00fcnyam\u0131z art\u0131k bize bir \u015feylerin de\u011fi\u015fmesi gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Do\u011fa olaylar\u0131n\u0131n felaketlere d\u00f6n\u00fc\u015fmedi\u011fi bir ya\u015fam k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc hemen bug\u00fcn tesis etmezsek, yar\u0131n \u00e7ok ge\u00e7 olabilir. Art\u0131k bunu biliyoruz. Peki bizden \u00f6nce ya\u015fayan toplumlar\u0131n ku\u015faklar aras\u0131nda ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u201cdo\u011fa k\u00fclt\u00fcr\u00fc\u201d bilgisi ve bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn halen uygulanmaya devam etti\u011fi Kadim \u00dcretim Havzalar\u0131 (K\u00dcH) kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuz k\u00fcresel sorunlar kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm olabilir mi?<br><br>K\u00dcH\u2019ler, binlerce y\u0131ld\u0131r uygulanan ve kurakl\u0131\u011fa dayan\u0131kl\u0131 \u00fcretim y\u00f6ntemleri, yerli tohumlar\u0131n ku\u015faklar aras\u0131nda aktar\u0131lmas\u0131yla b\u00f6lgenin ya\u011f\u0131\u015f rejimine uygun \u00fcr\u00fcn deseninin ya\u015famas\u0131 gibi \u00e7ok farkl\u0131 yollarla, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn k\u00fcresel krizleri kar\u015f\u0131s\u0131nda diren\u00e7li alanlar olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130klim krizinin neden oldu\u011fu ve art\u0131k etkilerini \u00e7ok daha derinden hissetti\u011fimiz felaketler, K\u00dcH\u2019ler i\u00e7erisinde ya\u015fam\u0131n temel d\u00f6ng\u00fclerini etkilemeyecek \u015fekilde \u00e7\u00f6z\u00fclmektedir. Bunun en g\u00fczel \u00f6rneklerinden birini orman yang\u0131nlar\u0131nda \u0131s\u0131ya ve ate\u015fe daha diren\u00e7li yerli \u00e7al\u0131 ve a\u011fa\u00e7 t\u00fcrlerinin plantasyon \u00e7am a\u011fa\u00e7lar\u0131na g\u00f6re \u00e7ok daha ge\u00e7 alev almas\u0131 veya hi\u00e7 yanmamas\u0131 ile g\u00f6zlemledik. Bug\u00fcn Anadolu\u2019nun bir\u00e7ok farkl\u0131 yerinde bulunan K\u00dcH\u2019ler, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131n\u0131n t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 taraf\u0131ndan yok edilme tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olsa da, do\u011fayla uyumlu bir ya\u015fam\u0131n kesintisiz olarak devam etti\u011fi miras alanlar olarak ya\u015famaya devam ediyor.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu miras hepimizin. Bize do\u011fam\u0131zla uyumlu bir ya\u015fama geri d\u00f6nmemiz i\u00e7in g\u00fcncelli\u011fini koruyan bir yol haritas\u0131 \u00e7iziyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130klim Krizine Kar\u015f\u0131 K\u00dcH\u2019ler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>K\u00dcH\u2019lerin en \u00f6nemli \u00f6zelliklerinden birisi \u00fcr\u00fcn deseninin \u00e7e\u015fitlili\u011fidir. K\u00dcH kavram\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda \u00f6nemli bir pay\u0131 olan Ta\u015fl\u0131ca Havzas\u0131\u2019nda bir mevsim i\u00e7erisinde iki \u00e7e\u015fit yerel bakla, \u00fc\u00e7 \u00e7e\u015fit tah\u0131l, iki \u00e7e\u015fit kuruyemi\u015f, \u00fc\u00e7 \u00e7e\u015fit aromatik bitki ve hayvanlar i\u00e7in ot elde edilebilmektedir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00fcr\u00fcn \u00e7e\u015fitlili\u011fi, K\u00dcH\u2019lerde ya\u015fayan insanlar\u0131n ge\u00e7im kaynaklar\u0131n\u0131n da omurgas\u0131n\u0131 olu\u015fturur. \u00dcr\u00fcn desenin \u00e7e\u015fitli olmas\u0131 sayesinde, havza i\u00e7erisinde bir hastal\u0131k, kurakl\u0131k veya ba\u015fka sebeplerden dolay\u0131 \u00fcretimin sekteye u\u011framas\u0131 durumunda olu\u015fan ekonomik ihtiya\u00e7lar, bir di\u011fer \u00fcretimin a\u011f\u0131rl\u0131k kazanmas\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir b\u00f6lgedeki \u00fcr\u00fcn \u00e7e\u015fitlili\u011finin, ekosistemin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ile paralel oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Do\u011fal bir s\u0131n\u0131r olan havza i\u00e7erisinde hem hayvanc\u0131l\u0131k hem tar\u0131m hem de derleyicilik toplay\u0131c\u0131l\u0131k faaliyetleri devam ediyorsa; bu durum havzan\u0131n iklim krizine diren\u00e7li oldu\u011funun bir g\u00f6stergesidir. Bu alanlar\u0131n en temel \u00f6zelli\u011fi havza i\u00e7erisindeki suyla veya ya\u011fmur suyuyla yetinen \u00fcretim d\u00f6ng\u00fclerinin yayg\u0131n olmas\u0131d\u0131r. Bir di\u011fer deyi\u015fle, havza d\u0131\u015f\u0131ndan; barajlardan, g\u00f6letlerden suyun havzaya ta\u015f\u0131nmas\u0131 ve tar\u0131msal \u00fcretimin bu \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi s\u00f6z konusu de\u011fildir. Bunun yerine, b\u00f6lgenin iklimine ve ya\u011f\u0131\u015f rejimine uyum sa\u011flam\u0131\u015f olan tar\u0131msal \u00fcr\u00fcnler yeti\u015ftirilir.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde tar\u0131m ve kapal\u0131 devre hayvanc\u0131l\u0131k, suyun en \u00e7ok kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 alanlard\u0131r. Tar\u0131mda kullan\u0131lan tohumlar\u0131n suya, kimyasal zehir ve g\u00fcbrelere ba\u011f\u0131ml\u0131 olmas\u0131 su kullan\u0131m\u0131n\u0131 do\u011frudan etkilemektedir. K\u00dcH\u2019lerde kullan\u0131lan yerli tohumlar b\u00f6lgenin iklim ko\u015fullar\u0131na ve hastal\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131 diren\u00e7 geli\u015ftirdi\u011fi i\u00e7in ayr\u0131ca bir sulamaya veya kimyasal zehirlerin kullan\u0131m\u0131na ihtiya\u00e7 duyulmaz. Bu b\u00f6lgelerde, sulama ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in ya\u011fmur suyunu hasat eden geleneksel y\u00f6ntemler geli\u015ftirilmi\u015ftir. Kuyular, evlerin \u00e7at\u0131lar\u0131ndan toplanan suyun biriktirildi\u011fi sarn\u0131\u00e7lar, el yap\u0131m\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6letler, akarsu kenar\u0131ndaki engelsiz sulama y\u00f6ntemleri, a\u011fa\u00e7lar i\u00e7in \u00f6zel seddeler (\u00e7a\u011f\u0131l), K\u00dcH\u2019lerin iklim krizine diren\u00e7li yap\u0131s\u0131n\u0131 ortaya koyan \u00f6nemli \u00f6rneklerdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 Ulusal Su Plan\u0131 (2019-2023) adl\u0131 raporda su kullan\u0131m\u0131na dair verdi\u011fi bilgi \u015fu \u015fekildedir; \u201cSa\u011fl\u0131kl\u0131 bir arz-talep dengesinin kurulmas\u0131 sekt\u00f6rler aras\u0131 su kullan\u0131m ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n do\u011fru belirlenmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de y\u0131ll\u0131k, 7 milyar m3 \u2018\u00fc (%13) sanayide, 7 milyar m3 \u2018\u00fc (%13) i\u00e7me-kullanma suyu olarak ve 40 milyar m3 \u2018\u00fc (%74) sulamada kullan\u0131lmak \u00fczere 31 toplamda 54 milyar m3 su kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu miktar, teknik ve ekonomik olarak kullan\u0131labilir 112 milyar m3 su potansiyelinin %48,2\u2019sine kar\u015f\u0131l\u0131k gelmektedir. T\u00fcrkiye\u2019de son 20 y\u0131lda, t\u00fcketilen toplam su miktar\u0131nda %40 oran\u0131nda bir art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fclmektedir. N\u00fcfus art\u0131\u015f h\u0131z\u0131, i\u00e7me-kullanma, tar\u0131m, sanayi, enerji sekt\u00f6rlerindeki b\u00fcy\u00fcme dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki 25 y\u0131l i\u00e7inde ihtiya\u00e7 duyulacak su miktar\u0131n\u0131n bug\u00fcnk\u00fc su t\u00fcketiminin \u00fc\u00e7 kat\u0131na ula\u015faca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00dcH\u2019lerde geleneksel y\u00f6ntemlerle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k faaliyetleri, birbirini besleyen bir d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn par\u00e7alar\u0131d\u0131r. Havza i\u00e7erisinde yap\u0131lan hayvanc\u0131l\u0131k topra\u011f\u0131n daha verimli olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f bir sistemdir. Elbette bu \u015fekilde yap\u0131lan mera hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha bir\u00e7ok yarar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bunlar; topra\u011f\u0131n i\u00e7indeki mikroorganizma \u00e7e\u015fitlili\u011finden otlatmaya ba\u011fl\u0131 olarak \u015fekillenen y\u00fcksek biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fe, tohumlar\u0131n ta\u015f\u0131nmas\u0131ndan b\u00f6cek ve ar\u0131 \u00e7e\u015fitlili\u011finin artmas\u0131na kadar pek \u00e7ok ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda grupland\u0131r\u0131labilir. Akdeniz iklim ku\u015fa\u011f\u0131nda mera hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde yap\u0131lan k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f veya b\u00fcy\u00fckba\u015f hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir di\u011fer \u00f6nemli faydas\u0131 ise yang\u0131n riskini azaltmas\u0131d\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>K\u00dcH\u2019lerde Kendine Yeten Ekonomi Modeli<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki \u00fcretim ve t\u00fcketim \u00f6r\u00fcnt\u00fcleri d\u00fcnyay\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fclmesi zor sorunlarla m\u00fccadele etmek zorunda b\u0131rakmaktad\u0131r. Bu sorunlar k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte ve devletler d\u00fczeyinde tart\u0131\u015f\u0131lmakta; politika ve stratejiler olu\u015fturulmaktad\u0131r. \u0130klim krizi, g\u0131da krizi, enerji krizi, gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ve e\u015fitsizlik gibi \u00fcst ba\u015fl\u0131klar di\u011fer pek \u00e7ok sorunu da kapsayarak uluslararas\u0131 kurumlar taraf\u0131ndan \u00e7e\u015fitli konferanslarda ve toplant\u0131larda tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Yery\u00fcz\u00fc bu sorunlara kar\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik, yenilenebilir enerji, \u00fcretim ve t\u00fcketimin yerelle\u015fmesi gibi kavramsal \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri ve politikalar\u0131 \u00fcretme giri\u015fimindedir. Kadim \u00dcretim Havzalar\u0131 (K\u00dcH), k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte tart\u0131\u015f\u0131lan t\u00fcm bu krizlerin ve \u00e7\u0131kmazlar\u0131n yerel \u00e7\u00f6z\u00fcmleri niteli\u011findedir.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00dcH\u2019lerde ya\u015fayan insanlar t\u0131pk\u0131 do\u011fan\u0131n par\u00e7as\u0131 olan di\u011fer canl\u0131lar gibi havzadaki rollerinin ve imkanlar\u0131n\u0131n fark\u0131nda olarak ya\u015farlar ve do\u011fal d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn par\u00e7as\u0131 olarak hareket ederler. Havzay\u0131 bir b\u00fct\u00fcn olarak ele al\u0131r ve do\u011faya zarar vermeden kendi ya\u015famsal ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 gidermenin y\u00f6ntemlerini ke\u015ffeder.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00dcH\u2019ler ekoloji ve ekonominin birlikte ve ola\u011fan \u015fekilde i\u015fledi\u011fi \u00f6zel sistemlerdir. Bu havzalar\u0131n insanlar\u0131 binlerce y\u0131l boyunca do\u011fan\u0131n d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc ke\u015ffetmi\u015f, okumu\u015f ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kullanma bi\u00e7imlerini \u00f6\u011frenmi\u015ftir. D\u00fcn yapt\u0131klar\u0131n\u0131n bug\u00fcn\u00fc, bug\u00fcn yapacaklar\u0131n\u0131n yar\u0131n\u0131 etkiledi\u011fini fark eden insanlar edindikleri bilgilerle havzaya \u00f6zg\u00fc k\u00fclt\u00fcrlerini olu\u015fturmu\u015flar ve bu k\u00fclt\u00fcr \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ya\u015famsal formlar \u00fcretmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir K\u00dcH, en yal\u0131n haliyle kendi kendine yeten sistemler b\u00fct\u00fcn\u00fc olarak tan\u0131mlanabilir. Birbirini destekleyen ve tamamlayan pek \u00e7ok sistem havzan\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ya\u015famsal ekosistemini olu\u015fturur. Bu havzalardaki insanlar havzaya b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir bak\u0131\u015f ile yakla\u015f\u0131rlar ve havzan\u0131n her bir par\u00e7as\u0131n\u0131 ihtiya\u00e7lar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde do\u011fan\u0131n d\u00f6ng\u00fcselli\u011fini g\u00f6zeterek de\u011ferlendirirler. Bu de\u011ferlendirme, havzan\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fine zarar verece\u011fi \u00e7izgide s\u0131n\u0131rlan\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><sup>1<\/sup> \u00d6rfene kelimesi \u0130zmir Seferihisar Orhanl\u0131 K\u00f6y\u00fc\u2019nde kullan\u0131lan emek takas\u0131na verilen bir isimdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsan\u0131n ekosistemin i\u00e7erisinde herhangi bir canl\u0131 gibi davranarak ya\u015famsal ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 giderdi\u011fi alanlar olan Kadim \u00dcretim Havzalar\u0131\u2019nda (K\u00dcH), uygulanan kadim \u00fcretim y\u00f6ntemleri, b\u00fct\u00fcn canl\u0131larla payla\u015f\u0131lan ekosistemin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flar. K\u00dcH\u2019lerde ya\u015fayan toplumlar, nesiller boyunca ya\u015fam ihtiya\u00e7lar\u0131 nedeniyle say\u0131s\u0131z yenilik bulmu\u015f ve \u00e7e\u015fitli kadim \u00fcretim y\u00f6ntemleri geli\u015ftirmi\u015ftir. Bu y\u00f6ntemler K\u00dcH\u2019lerin karakteristik \u00f6zelliklerini ortaya koyar. Bu \u00f6zelliklere g\u00f6re K\u00dcH\u2019ler; [&#8230;]<\/p>\n<p><a class=\"dd-btn dd-btn-secondary text-sm\" href=\"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/kadim-uretim-havzalari\/\">Daha Fazlas\u0131n\u0131 Oku&#8230;<span class=\"dd-sr-only\"> from Kadim \u00dcretim Havzalar\u0131<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"page-templates\/fullheightcover.php","meta":{"_acf_changed":false,"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"class_list":["post-15643","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false},"uagb_author_info":{"display_name":"A. Erdem \u015eent\u00fcrk","author_link":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/author\/erdem\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"\u0130nsan\u0131n ekosistemin i\u00e7erisinde herhangi bir canl\u0131 gibi davranarak ya\u015famsal ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 giderdi\u011fi alanlar olan Kadim \u00dcretim Havzalar\u0131\u2019nda (K\u00dcH), uygulanan kadim \u00fcretim y\u00f6ntemleri, b\u00fct\u00fcn canl\u0131larla payla\u015f\u0131lan ekosistemin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flar. K\u00dcH\u2019lerde ya\u015fayan toplumlar, nesiller boyunca ya\u015fam ihtiya\u00e7lar\u0131 nedeniyle say\u0131s\u0131z yenilik bulmu\u015f ve \u00e7e\u015fitli kadim \u00fcretim y\u00f6ntemleri geli\u015ftirmi\u015ftir. Bu y\u00f6ntemler K\u00dcH\u2019lerin karakteristik \u00f6zelliklerini ortaya koyar. Bu \u00f6zelliklere g\u00f6re K\u00dcH\u2019ler;&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15643","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15643"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15643\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28154,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15643\/revisions\/28154"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15643"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}