{"id":22925,"date":"2023-06-13T17:05:11","date_gmt":"2023-06-13T14:05:11","guid":{"rendered":"https:\/\/dogadernegi.org\/?page_id=22925"},"modified":"2025-08-21T17:25:03","modified_gmt":"2025-08-21T14:25:03","slug":"iklim-adaleti","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/calismalarimiz\/doga-kulturu\/doganin-haklarini-savunmak\/iklim-adaleti\/","title":{"rendered":"\u0130klim Adaleti"},"content":{"rendered":"\n<p>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin, g\u00f6z ard\u0131 edilemeyecek bir hal alan seller, yang\u0131nlar, kurakl\u0131k gibi sonu\u00e7lar\u0131ndan herkes ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilenmemektedir. Altyap\u0131n\u0131n yetersiz oldu\u011fu yerlerde ya\u015fayanlar\u0131n, yoksullar\u0131n, ya\u015fl\u0131lar\u0131n veya kad\u0131nlar\u0131n iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin \u00e7e\u015fitli sonu\u00e7lar\u0131ndan farkl\u0131 bi\u00e7im ve derecelerde etkilendi\u011fini g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu gruplar, fayday\u0131 ve y\u00fck\u00fc e\u015fit payla\u015fmaz ve sonucunda iklim de\u011fi\u015fikli\u011finden toplumun di\u011fer kesimlerine g\u00f6re \u00e7ok daha yo\u011fun bir \u015fekilde etkilenir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin bir\u00e7ok farkl\u0131 alanda e\u015fitsizlikleri derinle\u015ftirdi\u011fini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, iklim adaleti bir t\u00fcr \u201ctemel haklar meselesi\u201d olarak da yorumlanabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130klim Adaleti Web Seminerlerine <a href=\"https:\/\/youtube.com\/playlist?list=PLRggTd_tpzZJoICBQCADrcZfor65Ei68P&amp;si=gN0bGfPHVLELI_wS\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">buradan<\/a> ula\u015fabilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Do\u011fa, \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi ve Toplumsal Cinsiyet E\u015fitli\u011fi:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin g\u00f6z ard\u0131 edilemez bir hal ald\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6nemde, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin kendisinin de bir e\u015fitsizlik sebebi oldu\u011funu, mevcut e\u015fitsizlikleri derinle\u015ftirdi\u011fini ve yeni e\u015fitsizlikler yaratt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek, \u00f6nlenemeyen de\u011fi\u015fikliklere uyum sa\u011flamak ve bunlara kar\u015f\u0131 t\u00fcm kesimlerin direncinin geli\u015ftirilmesi gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunun bir uzant\u0131s\u0131 olarak da toplum i\u00e7erisindeki herkes iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkilerinden ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilenmez. Bu gruplara \u00f6rnek olarak kad\u0131nlar, k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131, LGBT\u0130+\u2019lar, yerli halklar verilebilir. Toplumun her alan\u0131nda di\u011ferleriyle e\u015fit muamele g\u00f6rmeyen bu gruplar iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkilerinden \u00e7ok daha fazla etkilenmektedir.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/iklim-degisikligi-baglaminda-afet-riskinin-azaltilmasinin-toplumsal-cinsiyet-boyutlarina-iliskin-37-sayili-cedaw-genel-tavsiye-karari.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Ba\u011flam\u0131nda Afet Riskinin Azalt\u0131lmas\u0131n\u0131n Toplumsal Cinsiyet Boyutlar\u0131na \u0130li\u015fkin 37 Say\u0131l\u0131 CEDAW Genel Tavsiye Karar\u0131<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/iklim-degisikligi-cevre-ve-afet-risk-azaltim-politikalari-ve-programlari-baglaminda.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi, \u00c7evre ve Afet Risk Azalt\u0131m Politikalar\u0131 ve Programlar\u0131 Ba\u011flam\u0131nda Toplumsal Cinsiyet E\u015fitli\u011finin ve T\u00fcm Kad\u0131nlar\u0131n ve K\u0131z \u00c7ocuklar\u0131n\u0131n G\u00fc\u00e7lenmesinin Sa\u011flanmas\u0131 Konusunda Uzla\u015f\u0131lm\u0131\u015f Sonu\u00e7lar<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/cedaw-bilgi-notu.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">CEDAW Bilgi Notu<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/kadinlarin-adalete-erisimlerine-iliskin-33-numarali-cedaw-genel-tavsiye-karari.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Kad\u0131nlar\u0131n Adalete Eri\u015fimlerine \u0130li\u015fkin 33 Numaral\u0131 CEDAW Genel Tavsiye Karar\u0131<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/kadinlara-yonelik-toplumsal-cinsiyete-dayali-siddete-iliskin-35-numarali-cedaw-genel-tavsiye-karari.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Kad\u0131nlara Y\u00f6nelik Toplumsal Cinsiyete Dayal\u0131 \u015eiddete \u0130li\u015fkin 35 Numaral\u0131 CEDAW Genel Tavsiye Karar\u0131<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/iklim-adaleti-kitap-1.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Do\u011fa Hakk\u0131 Savunucular\u0131 \u0130\u00e7in \u0130klim Adaletine Giri\u015f El Kitab\u0131<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>\u0130klim G\u00f6\u00e7\u00fc:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin \u00e7arp\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar\u0131ndan yaln\u0131zca yerk\u00fcre ve yerk\u00fcrenin \u00fczerindeki insan d\u0131\u015f\u0131 varl\u0131klar de\u011fil insanlar da etkilenir. Sel bask\u0131nlar\u0131, f\u0131rt\u0131nalar, kas\u0131rgalar, kurakl\u0131k, \u00e7\u00f6lle\u015fme, deniz seviyesinde y\u00fckselme ve yang\u0131nlar gibi iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin sebep oldu\u011fu ani ve a\u015famal\u0131 de\u011fi\u015fikliklerin insanlar \u00fczerinde ekonomik, sosyal, siyasal veya k\u00fclt\u00fcrel etkileri olmaktad\u0131r. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin bu \u00e7e\u015fitli etkileri nedeniyle insanlar\u0131n bulunduklar\u0131 b\u00f6lgeleri terk ederek ba\u015fka bir b\u00f6lgeye gitmesine iklim g\u00f6\u00e7\u00fc denmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin su kaynaklar\u0131nda hasar, tar\u0131msal verimlilik ve deniz seviyesinin y\u00fckselmesi gibi etkileri nedeniyle, d\u00fcnya \u00fczerindeki baz\u0131 b\u00f6lgelerin ya\u015fanabilirli\u011fi her ge\u00e7en g\u00fcn azal\u0131yor. D\u00fcnya Bankas\u0131n\u0131n 2021 y\u0131l\u0131nda g\u00fcncelledi\u011fi Dip Dalgas\u0131 (Groundswell) Raporuna g\u00f6re, \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi kaynakl\u0131 g\u00f6\u00e7 hareketinin ise 2030 y\u0131l\u0131ndan itibaren g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flanaca\u011f\u0131 ve bu durumun ise 2050 y\u0131l\u0131na kadar \u015fiddetle artaca\u011f\u0131 beklenmektedir. Ayr\u0131ca iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile ilgili somut ad\u0131mlar at\u0131lmazsa 2050 y\u0131l\u0131na kadar alt\u0131 b\u00f6lgeden 216 milyon ki\u015finin \u00fclke i\u00e7inde g\u00f6\u00e7e zorlanabilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/iklim-degisikligi-yerinden-edilme-ve-insan-haklari-.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi, Yerinden Edilme ve \u0130nsan Haklar\u0131<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>\u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi ve K\u0131r\u0131lgan Gruplar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 k\u0131r\u0131lgan gruplar\u0131n ba\u015f\u0131nda kad\u0131nlar, k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131, g\u00f6\u00e7menler, ya\u015fl\u0131lar gibi gruplar geliyor. \u0130klim adaletinin sa\u011flanmas\u0131 ise asl\u0131nda bu k\u0131r\u0131lganl\u0131klar\u0131 dikkate alarak iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 direnci art\u0131rmak ve ki\u015fileri\/gruplar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirici politika ve eylemleri hayata ge\u00e7irmek \u00fczerinden \u015fekillenmektedir. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi farkl\u0131 hak kategorilerini ve farkl\u0131 kesimleri, farkl\u0131 \u015fekillerde etkiler. Bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131 dikkate alarak \u00f6nlem almak, imk\u00e2n sunmak ve f\u0131rsat yaratmak olduk\u00e7a \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/insan-haklari-gostergeleri-olcme-ve-uygulama-kilavuzu.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u0130nsan Haklar\u0131 G\u00f6stergeleri- \u00d6l\u00e7me ve Uygulama K\u0131lavuzu<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>\u0130klim Davalar\u0131:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130klim davalar\u0131, h\u00fck\u00fcmetleri ve \u015firketleri iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadeledeki ataletleri nedeniyle sorumlu tutmak ve hesap vermelerini sa\u011flamak \u00fczere a\u00e7\u0131lan stratejik \u00f6neme sahip davalard\u0131r. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin nedenlerinin bilimsel raporlarla ortaya konulmas\u0131, h\u00fck\u00fcmetlerin ve \u015firketlerin bu konudaki sorumluluklar\u0131n\u0131n yads\u0131namaz bir ger\u00e7ek olmas\u0131 nedeniyle iklim davalar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 t\u00fcm d\u00fcnyada gittik\u00e7e artmaktad\u0131r. Bu davalar, \u00e7o\u011funlukla h\u00fck\u00fcmetlere kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lmaktad\u0131r. Ancak sera gaz\u0131 sal\u0131m\u0131nda b\u00fcy\u00fck pay sahibi olan \u015firketlere de iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadele kapsam\u0131nda davalar a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130klim davalar\u0131n\u0131n h\u00fck\u00fcmetlerin, \u00e7evre dostu oldu\u011funu iddia eden \u015firketlerin ve ilgili di\u011fer herkesin sorumluluk almas\u0131n\u0131 sa\u011flamak bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli bir ara\u00e7 oldu\u011funu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00fck\u00fcmetler ve \u015firketler iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkilerinin hem ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 hem de \u00f6nlenmesi bak\u0131m\u0131ndan en b\u00fcy\u00fck sorumlulu\u011fa sahipler. H\u00fck\u00fcmetleri ve \u015firketleri bu sorumluluklar\u0131 nedeniyle \u00fczerlerine d\u00fc\u015feni yapmalar\u0131 ve hesap vermelerini sa\u011flamak \u00fczere a\u00e7\u0131lan stratejik \u00f6neme sahip davalara iklim davalar\u0131 denir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin nedenlerinin bilimsel raporlarla ortaya konulmas\u0131, h\u00fck\u00fcmetlerin ve \u015firketlerin bu konudaki sorumluluklar\u0131 nedeniyle iklim davalar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 t\u00fcm d\u00fcnyada gittik\u00e7e artmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin Paris Anla\u015fmas\u0131, iklim taahh\u00fctleri, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkilerini azaltmak ve etkilere uyum sa\u011flamak \u00fczere haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 yasalara, politikalara ve stratejik planlara kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lacak stratejik nitelikli davalar bu kapsamda say\u0131labilir. Bu stratejik davalar, T\u00fcrkiye\u2019deki idarelerin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 plan ve politikalar\u0131n yeterlili\u011fi, bu plan ve politikalar\u0131n uygulanmas\u0131 veya uygulanmamas\u0131 kapsam\u0131nda devletin sorumlulu\u011funa gidilebilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de iklim davas\u0131n\u0131 de\u011ferlendirirken ele al\u0131nmas\u0131 gereken ba\u015fl\u0131ca konular, idarenin hukuki sorumlulu\u011fu, kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve idarenin \u00f6zerkli\u011fini dikkate almak, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011finden zarar g\u00f6ren ma\u011fdur aras\u0131ndaki illiyet ba\u011f\u0131n\u0131n tespitinin iyi tart\u0131\u015f\u0131larak gerek\u00e7elendirilmesi \u00f6nemlidir. T\u00fcrkiye i\u00e7inde bu konulara dikkat edilerek kurgulanan stratejik davalar h\u00fck\u00fcmetin iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131ndaki sorumlulu\u011funu belirlemede \u00f6neme sahiptir<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin, g\u00f6z ard\u0131 edilemeyecek bir hal alan seller, yang\u0131nlar, kurakl\u0131k gibi sonu\u00e7lar\u0131ndan herkes ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilenmemektedir. Altyap\u0131n\u0131n yetersiz oldu\u011fu yerlerde ya\u015fayanlar\u0131n, yoksullar\u0131n, ya\u015fl\u0131lar\u0131n veya kad\u0131nlar\u0131n iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin \u00e7e\u015fitli sonu\u00e7lar\u0131ndan farkl\u0131 bi\u00e7im ve derecelerde etkilendi\u011fini g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu gruplar, fayday\u0131 ve y\u00fck\u00fc e\u015fit payla\u015fmaz ve sonucunda iklim de\u011fi\u015fikli\u011finden toplumun di\u011fer kesimlerine g\u00f6re \u00e7ok daha yo\u011fun bir [&#8230;]<\/p>\n<p><a class=\"dd-btn dd-btn-secondary text-sm\" href=\"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/calismalarimiz\/doga-kulturu\/doganin-haklarini-savunmak\/iklim-adaleti\/\">Daha Fazlas\u0131n\u0131 Oku&#8230;<span class=\"dd-sr-only\"> from \u0130klim Adaleti<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":0,"parent":22923,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"page-templates\/fullheightcover.php","meta":{"_acf_changed":false,"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"class_list":["post-22925","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false},"uagb_author_info":{"display_name":"A. Erdem \u015eent\u00fcrk","author_link":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/author\/erdem\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin, g\u00f6z ard\u0131 edilemeyecek bir hal alan seller, yang\u0131nlar, kurakl\u0131k gibi sonu\u00e7lar\u0131ndan herkes ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilenmemektedir. Altyap\u0131n\u0131n yetersiz oldu\u011fu yerlerde ya\u015fayanlar\u0131n, yoksullar\u0131n, ya\u015fl\u0131lar\u0131n veya kad\u0131nlar\u0131n iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin \u00e7e\u015fitli sonu\u00e7lar\u0131ndan farkl\u0131 bi\u00e7im ve derecelerde etkilendi\u011fini g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu gruplar, fayday\u0131 ve y\u00fck\u00fc e\u015fit payla\u015fmaz ve sonucunda iklim de\u011fi\u015fikli\u011finden toplumun di\u011fer kesimlerine g\u00f6re \u00e7ok daha yo\u011fun bir&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22925","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22925"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22925\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/22923"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22925"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}