{"id":26726,"date":"2025-08-11T23:39:17","date_gmt":"2025-08-11T20:39:17","guid":{"rendered":"https:\/\/dogadernegi.org\/?page_id=26726"},"modified":"2025-08-21T17:25:03","modified_gmt":"2025-08-21T14:25:03","slug":"dogu-karadeniz-daglari","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/calismalarimiz\/ekosistemler\/daglar\/dogu-karadeniz-daglari\/","title":{"rendered":"Do\u011fu Karadeniz Da\u011flar\u0131"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-uagb-container container uagb-block-33d405d7 alignfull uagb-is-root-container\"><div class=\"uagb-container-inner-blocks-wrap\">\n<p>Do\u011fu Karadeniz Da\u011flar\u0131, Do\u011fu Karadeniz\u2019in k\u0131y\u0131 \u015feridine paralel olarak uzanan, yakla\u015f\u0131k 250 kilometre uzunlu\u011funda ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bazik volkanik kayalardan olu\u015fan, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir da\u011f silsilesini i\u00e7erir. Alan\u0131n bat\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 Har\u015fit \u00c7ay\u0131, g\u00fcneydo\u011fu s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 \u00c7oruh Nehri, do\u011fu s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 ise Kar\u00e7al Da\u011flar\u0131 ve G\u00fcrcistan s\u0131n\u0131r\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\n\n\n\n<p>Karadeniz\u2019in k\u0131y\u0131 \u00e7izgisinden ba\u015flayan da\u011flar, bat\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerinde nispeten al\u00e7ak olup do\u011fuya do\u011fru gidildik\u00e7e y\u00fckselir ve T\u00fcrkiye\u2019nin en y\u00fcksek d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc zirvesi olan 3932 metrelik Ka\u00e7kar Da\u011flar\u0131 ile doru\u011fa ula\u015f\u0131r. B\u00f6lgede 3000 metrenin \u00fczerinde \u00e7ok say\u0131da zirve bulunur. Bunlar aras\u0131nda; Deveboynu Tepe (3082 m), So\u011fanl\u0131 Da\u011flar\u0131 (3376 m), Alt\u0131parmak Da\u011f\u0131 (3499 m), Demir Da\u011f\u0131 (3188 m), G\u00fcng\u00f6rmez Da\u011f\u0131 (3523 m), Kurt Da\u011f\u0131 (3224m) ve G\u00fcl Da\u011f\u0131 (3348 m) yer al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin en fazla ya\u011f\u0131\u015f alan b\u00f6lgesi olan Do\u011fu Karadeniz Da\u011flar\u0131\u2019nda y\u0131ll\u0131k ya\u011f\u0131\u015f miktar\u0131 2 bin 500 milimetreye kadar \u00e7\u0131kar ve deniz seviyesinden zirvelere gidildik\u00e7e \u0131l\u0131ktan so\u011fu\u011fa de\u011fi\u015fen \u0131s\u0131 farkl\u0131l\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Alan\u0131n de\u011fi\u015fik jeolojik yap\u0131s\u0131 ile alandaki ya\u011f\u0131\u015f, y\u00fckseklik ve s\u0131cakl\u0131k farklar\u0131 ya\u015fam alanlar\u0131nda ve t\u00fcrlerde b\u00fcy\u00fck bir \u00e7e\u015fitlili\u011fin olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu ya\u015fam ortamlar\u0131 kuzeyden g\u00fcneye do\u011fru \u015f\u00f6yle s\u0131ralan\u0131r: Kayal\u0131klar ve yer yer kumullardan olu\u015fan k\u0131y\u0131 ekosistemi, nemli akarsu bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn uzand\u0131\u011f\u0131 akarsular, tar\u0131m alanlar\u0131, al\u00e7aklarda yaprak d\u00f6ken ormanlar (kay\u0131n, g\u00fcrgen, kestane, k\u0131z\u0131la\u011fa\u00e7), daha y\u00fcksek rak\u0131mlarda i\u011fne yaprakl\u0131 ormanlar (do\u011fu ladini, Do\u011fu Karadeniz g\u00f6knar\u0131, sar\u0131\u00e7am), kar\u0131\u015f\u0131k y\u00fcksek da\u011f ormanlar\u0131, orman ku\u015fa\u011f\u0131 i\u00e7inde ve orman s\u0131n\u0131r\u0131 \u00fczerinde orman g\u00fcl\u00fc (<em>Rhododendron spp<\/em>.) \u00e7al\u0131l\u0131klar\u0131, turbal\u0131k alanlar, y\u00fcksek da\u011f \u00e7ay\u0131rlar\u0131, \u00e7ok y\u00fcksek zirvelerde yer alan alpin g\u00f6ller ve sarp kayal\u0131klar. Orman ku\u015fa\u011f\u0131, al\u00e7ak kesimlerde yerini \u00e7ay ve f\u0131nd\u0131k bah\u00e7elerine b\u0131rakm\u0131\u015fsa da daha dik ve y\u00fcksek yama\u00e7lar \u00e7o\u011funlukla do\u011fal ya\u015fl\u0131 ormanlara ev sahipli\u011fi yapmaya eder.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00e7ok \u00f6zel co\u011frafya, d\u00fcnyada yaln\u0131zca Kafkasya b\u00f6lgesinde ya\u015fayan da\u011f horozunun (<em>Tetrao mlokosiewiczi<\/em>) en b\u00fcy\u00fck pop\u00fclasyonlar\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131r. B\u00f6lge; sakall\u0131 akbaba (<em>Gyapetus barbatus<\/em>), k\u00fc\u00e7\u00fck akbaba (<em>Neophron percnopterus<\/em>), k\u0131z\u0131l akbaba (<em>Gyps fulvus<\/em>), kara akbaba (<em>Aegypius monachus<\/em>), kaya kartal\u0131 (<em>Aquila chrysaetos<\/em>), k\u00fc\u00e7\u00fck kartal (<em>Hieraaetus pennatus<\/em>) ve b\u0131y\u0131kl\u0131 do\u011fan (<em>Falco biarmicus<\/em>) gibi y\u0131rt\u0131c\u0131lar i\u00e7in \u00f6nemli \u00fcreme alan\u0131d\u0131r. Alanda \u00fcreyen di\u011fer \u00f6ncelikli t\u00fcrler aras\u0131nda urkeklik (<em>Tetraogallus caspius<\/em>) yer al\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Yaban ke\u00e7isi (<em>Capra aegagrus<\/em>), \u00e7engelboynuzlu da\u011f ke\u00e7isi (<em>Rupicapra rupicapra<\/em>), ay\u0131 (<em>Ursus arctos<\/em>), va\u015fak (<em>Lynx lynx<\/em>), kurt (<em>Canis lupus<\/em>) ve alaca sansar (<em>Vormela peregusna<\/em>) bu da\u011flarda ya\u015fayan memeli t\u00fcrlerinden baz\u0131lar\u0131d\u0131r. F\u0131nd\u0131k faresinin (<em>Muscardinus avellanarius)<\/em> b\u00f6lgedeki alt t\u00fcr\u00fc olan <em>Muscardinus avellanarius trapezius<\/em> T\u00fcrkiye\u2019ye endemiktir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6lge \u00f6zellikle bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 dar yay\u0131l\u0131\u015fl\u0131, endemik s\u00fcr\u00fcngen ve \u00e7ift ya\u015faml\u0131 t\u00fcrleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Bu t\u00fcrler aras\u0131nda \u00e7ift ya\u015faml\u0131lardan, kafkas semenderi (<em>Mertensiella caucasica<\/em>) ve s\u00fcr\u00fcngenlerden Klark kertenkelesi (<em>Darevskia clarkorum<\/em>), Hem\u015fin y\u0131lan\u0131 (<em>Natrix megalocephala<\/em>), tosba\u011fa (<em>Testudo graeca<\/em>), Kafkas engere\u011fi (<em>Vipera kaznakovi<\/em>) ve \u00c7oruh engere\u011fi (<em>Vipera pontica<\/em>) bulunur. Alan, \u00fclkemize endemik Baran engere\u011fi (<em>Vipera barani<\/em>) ve \u00c7oruh engere\u011fi (<em>Vipera pontica<\/em>) i\u00e7in k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6lgedeki plans\u0131z yap\u0131la\u015fma ile dereler \u00fczerine in\u015fa edilen hidroelektrik santraller (HES), buradaki biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi tehdit eden fakt\u00f6rlerin ba\u015f\u0131nda geliyor. Uzun y\u0131llard\u0131r Do\u011fu Karadeniz Da\u011flar\u0131\u2019n\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in ara\u015ft\u0131rma ve savunuculuk \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiriyoruz. B\u00f6lgedeki biyo\u00e7e\u015fitlilik verilerinin g\u00fcncellemesi amac\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyoruz.<\/p>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Do\u011fu Karadeniz Da\u011flar\u0131, Do\u011fu Karadeniz\u2019in k\u0131y\u0131 \u015feridine paralel olarak uzanan, yakla\u015f\u0131k 250 kilometre uzunlu\u011funda ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bazik volkanik kayalardan olu\u015fan, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir da\u011f silsilesini i\u00e7erir. Alan\u0131n bat\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 Har\u015fit \u00c7ay\u0131, g\u00fcneydo\u011fu s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 \u00c7oruh Nehri, do\u011fu s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 ise Kar\u00e7al Da\u011flar\u0131 ve G\u00fcrcistan s\u0131n\u0131r\u0131 olu\u015fturur. Karadeniz\u2019in k\u0131y\u0131 \u00e7izgisinden ba\u015flayan da\u011flar, bat\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerinde nispeten al\u00e7ak olup [&#8230;]<\/p>\n<p><a class=\"dd-btn dd-btn-secondary text-sm\" href=\"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/calismalarimiz\/ekosistemler\/daglar\/dogu-karadeniz-daglari\/\">Daha Fazlas\u0131n\u0131 Oku&#8230;<span class=\"dd-sr-only\"> from Do\u011fu Karadeniz Da\u011flar\u0131<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":26440,"parent":26308,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"page-templates\/fullheightcover.php","meta":{"_acf_changed":false,"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"class_list":["post-26726","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/dogu_karadeniz_daglari_mustafa_resat_sumerkan.jpg",1920,1277,false],"thumbnail":["https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/dogu_karadeniz_daglari_mustafa_resat_sumerkan-300x300.jpg",300,300,true],"medium":["https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/dogu_karadeniz_daglari_mustafa_resat_sumerkan-300x200.jpg",300,200,true],"medium_large":["https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/dogu_karadeniz_daglari_mustafa_resat_sumerkan-768x511.jpg",768,511,true],"large":["https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/dogu_karadeniz_daglari_mustafa_resat_sumerkan-1024x681.jpg",1024,681,true],"1536x1536":["https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/dogu_karadeniz_daglari_mustafa_resat_sumerkan-1536x1022.jpg",1536,1022,true],"2048x2048":["https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/dogu_karadeniz_daglari_mustafa_resat_sumerkan.jpg",1920,1277,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"A. Erdem \u015eent\u00fcrk","author_link":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/author\/erdem\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Do\u011fu Karadeniz Da\u011flar\u0131, Do\u011fu Karadeniz\u2019in k\u0131y\u0131 \u015feridine paralel olarak uzanan, yakla\u015f\u0131k 250 kilometre uzunlu\u011funda ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bazik volkanik kayalardan olu\u015fan, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir da\u011f silsilesini i\u00e7erir. Alan\u0131n bat\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 Har\u015fit \u00c7ay\u0131, g\u00fcneydo\u011fu s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 \u00c7oruh Nehri, do\u011fu s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 ise Kar\u00e7al Da\u011flar\u0131 ve G\u00fcrcistan s\u0131n\u0131r\u0131 olu\u015fturur. Karadeniz\u2019in k\u0131y\u0131 \u00e7izgisinden ba\u015flayan da\u011flar, bat\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerinde nispeten al\u00e7ak olup&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/26726","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26726"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/26726\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/26308"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26440"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26726"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}