{"id":26919,"date":"2025-08-15T15:32:04","date_gmt":"2025-08-15T12:32:04","guid":{"rendered":"https:\/\/dogadernegi.org\/?page_id=26919"},"modified":"2025-08-21T17:25:02","modified_gmt":"2025-08-21T14:25:02","slug":"anadolu-parsi","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/calismalarimiz\/biyocesitlilik-ve-iklim\/turler\/anadolu-parsi\/","title":{"rendered":"Anadolu pars\u0131"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-uagb-container container uagb-block-788621ff alignfull uagb-is-root-container\"><div class=\"uagb-container-inner-blocks-wrap\">\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan en iri kedi t\u00fcr\u00fc olan Anadolu pars\u0131 (<em>Panthera pardus ssp. tulliana<\/em>) D\u00fcnya Do\u011fa Koruma Birli\u011fi (IUCN) taraf\u0131ndan tehlikede (EN) olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131yor. Da\u011fl\u0131k arazilerde, ormanlarda, makilikerde ve \u00e7ay\u0131rl\u0131k habitatlarda ya\u015fayan parslar, yaban ke\u00e7isi, yaban domuzu, geyik, \u00e7engelboynuzlu da\u011f ke\u00e7isi ve do\u011fadaki k\u00f6peklerle besleniyor. \u0130yi bir t\u0131rman\u0131c\u0131 olan parslar, besinlerini yemek i\u00e7in genellikle a\u011faca t\u0131rman\u0131yor. Anadolu pars\u0131, T\u00fcrkiye, Azerbaycan, \u0130ran, Ermenisten Rusya, Irak, Pakistan ve T\u00fcrkmenistan\u2019da yay\u0131l\u0131\u015f g\u00f6steriyor.&nbsp; Say\u0131lar\u0131 her ge\u00e7en azalan parslar\u0131 tehdit eden fakt\u00f6rlerin ba\u015f\u0131nda ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n yok edilmesi ve avc\u0131l\u0131k geliyor.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Anadolu\u2019da 80\u2019lerden sonra yok oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen Anadolu pars\u0131ndan g\u00fczel haberler gelmeye devam ediyor. 2006 y\u0131l\u0131nda ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z <em>Hedef: S\u0131f\u0131r Yok Olu\u015f<\/em> kampanyas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde Anadolu pars\u0131n\u0131 (<em>Panthera pardus ssp. tulliana<\/em>) korumak i\u00e7in bir proje haz\u0131rlad\u0131k. Fakat pek \u00e7ok ki\u015fi ve kurumun bu canl\u0131n\u0131n neslinin t\u00fckendi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmesi nedeniyle projeye geni\u015f destek sa\u011flanamad\u0131. \u0130lerleyen y\u0131llarda, ara\u015ft\u0131rmac\u0131 say\u0131lar\u0131ndaki ve teknolojik ekipman kullan\u0131m\u0131ndaki art\u0131\u015flar sayesinde Anadolu\u2019nun farkl\u0131 noktalar\u0131ndan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler elde edildi. Hatta o y\u0131llarda T\u00fcrkiye genelinden ula\u015fan bildirimler, pars\u0131n halen Antakya, Bitlis, Diyarbak\u0131r ve \u0130ran s\u0131n\u0131r\u0131 aras\u0131nda kalan d\u00f6rtgen i\u00e7erisinde, G\u00fcneydo\u011fu Toroslar\u2019da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyordu. Ne yaz\u0131k ki, s\u0131ras\u0131yla 2000\u2019de Antakya\u2019da, 2003, 2006 ve 2010\u2019da Bitlis ve Siirt\u2019te ve 2013\u2019de Diyarbak\u0131r \u00c7\u0131nar\u2019da pars bireyleri \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Do\u011fal alanlardaki t\u00fcm bask\u0131lara ra\u011fmen bu nadide canl\u0131 G\u00fcneydo\u011fu ve Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi, Toroslar ve Do\u011fu Karadeniz\u2019de ya\u015famaya devam ediyor. G\u00fcneydo\u011fu ve Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgelerinde 2013 y\u0131l\u0131nda Birle\u015fmi\u015f Milletler Kalk\u0131nma Program\u0131, K\u00fc\u00e7\u00fck \u00d6l\u00e7ekli Hibeler (GEF-SGP) kapsam\u0131nda bir proje ba\u015flatt\u0131k. Proje kapsam\u0131nda b\u00f6lge halk\u0131 ile ileti\u015fim kurarak yerinde koruma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fck. Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla birlikte, Anadolu pars\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 son alanlarda yerel halk\u0131n t\u00fcr\u00fcn korunmas\u0131na aktif kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz ediyor. Yerel halkla Do\u011fa Derne\u011fi\u2019nin ortakl\u0131k i\u00e7inde oldu\u011fu Urfa\u2019da y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7izgili s\u0131rtlan (<em>Hyaena hyaena<\/em>) koruma program\u0131nda bu y\u00f6ntemin ge\u00e7erlili\u011fi test edildi ve bu yakla\u015f\u0131mla s\u0131rtlanlar\u0131n pop\u00fclasyonunda kayda de\u011fer bir art\u0131\u015f sa\u011fland\u0131. 2023 y\u0131l\u0131 itibariyle Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 Do\u011fa Koruma ve Milli Parklar Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc (DKMP) ve Isparta Uygulamal\u0131 Bilimler \u00dcniversitesi (ISUB\u00dc) ortakl\u0131\u011f\u0131nda 2019 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan Anadolu pars\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, T\u00dcB\u0130TAK 1001- Ara\u015ft\u0131rma Destek Programlar\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 (ARDEB) deste\u011fiyle geni\u015fletildi. Proje kapsam\u0131nda Akdeniz ve Ege B\u00f6lgelerinde Anadolu pars\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Anadolu\u2019da ge\u00e7mi\u015ften bu yana ya\u015famaya devam eden, arkeolojik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n \u00e7o\u011funda \u00e7izimleri, grav\u00fcrleri tespit edilen Anadolu parslar\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ekosistem i\u00e7in b\u00fcy\u00fck rol oynuyor. Bu canl\u0131n\u0131n Anadolu topraklar\u0131nda az say\u0131larda da olsa ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemlemek, ekosistemlerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde korunmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan umut veriyor. Bu umutla, Anadolu pars\u0131n\u0131n bilinen ve potansiyel ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak, bu nadir canl\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu tehditleri ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyoruz.<\/p>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan en iri kedi t\u00fcr\u00fc olan Anadolu pars\u0131 (Panthera pardus ssp. tulliana) D\u00fcnya Do\u011fa Koruma Birli\u011fi (IUCN) taraf\u0131ndan tehlikede (EN) olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131yor. Da\u011fl\u0131k arazilerde, ormanlarda, makilikerde ve \u00e7ay\u0131rl\u0131k habitatlarda ya\u015fayan parslar, yaban ke\u00e7isi, yaban domuzu, geyik, \u00e7engelboynuzlu da\u011f ke\u00e7isi ve do\u011fadaki k\u00f6peklerle besleniyor. \u0130yi bir t\u0131rman\u0131c\u0131 olan parslar, besinlerini yemek i\u00e7in genellikle a\u011faca t\u0131rman\u0131yor. [&#8230;]<\/p>\n<p><a class=\"dd-btn dd-btn-secondary text-sm\" href=\"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/calismalarimiz\/biyocesitlilik-ve-iklim\/turler\/anadolu-parsi\/\">Daha Fazlas\u0131n\u0131 Oku&#8230;<span class=\"dd-sr-only\"> from Anadolu pars\u0131<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":25885,"parent":25810,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"page-templates\/fullheightcover.php","meta":{"_acf_changed":false,"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"class_list":["post-26919","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/anadolu-parsi.jpg",1305,1000,false],"thumbnail":["https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/anadolu-parsi-300x300.jpg",300,300,true],"medium":["https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/anadolu-parsi-300x230.jpg",300,230,true],"medium_large":["https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/anadolu-parsi-768x589.jpg",768,589,true],"large":["https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/anadolu-parsi-1024x785.jpg",1024,785,true],"1536x1536":["https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/anadolu-parsi.jpg",1305,1000,false],"2048x2048":["https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/anadolu-parsi.jpg",1305,1000,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"A. Erdem \u015eent\u00fcrk","author_link":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/author\/erdem\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan en iri kedi t\u00fcr\u00fc olan Anadolu pars\u0131 (Panthera pardus ssp. tulliana) D\u00fcnya Do\u011fa Koruma Birli\u011fi (IUCN) taraf\u0131ndan tehlikede (EN) olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131yor. Da\u011fl\u0131k arazilerde, ormanlarda, makilikerde ve \u00e7ay\u0131rl\u0131k habitatlarda ya\u015fayan parslar, yaban ke\u00e7isi, yaban domuzu, geyik, \u00e7engelboynuzlu da\u011f ke\u00e7isi ve do\u011fadaki k\u00f6peklerle besleniyor. \u0130yi bir t\u0131rman\u0131c\u0131 olan parslar, besinlerini yemek i\u00e7in genellikle a\u011faca t\u0131rman\u0131yor.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/26919","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26919"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/26919\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/25810"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25885"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26919"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}