{"id":19703,"date":"2018-11-22T02:09:36","date_gmt":"2018-11-21T23:09:36","guid":{"rendered":"http:\/\/dogadernegi.org\/?p=19703"},"modified":"2024-02-14T15:52:44","modified_gmt":"2024-02-14T12:52:44","slug":"doga-korumada-tarihi-basari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/doga-korumada-tarihi-basari\/","title":{"rendered":"Do\u011fa korumada tarihi ba\u015far\u0131: Kelaynaklar\u0131n yetmi\u015f y\u0131ll\u0131k kaderi de\u011fi\u015fti"},"content":{"rendered":"<figure id=\"attachment_19704\" aria-describedby=\"caption-attachment-19704\" style=\"width: 1024px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-19704 size-large\" src=\"http:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nedim-ilkin-kelaynak-1024x576.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"576\" srcset=\"https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nedim-ilkin-kelaynak-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nedim-ilkin-kelaynak-300x169.jpg 300w, https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nedim-ilkin-kelaynak-768x432.jpg 768w, https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nedim-ilkin-kelaynak-1536x864.jpg 1536w, https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nedim-ilkin-kelaynak.jpg 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-19704\" class=\"wp-caption-text\">Foto\u011fraf: Nedim \u0130lkin<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>D\u00fcnya Do\u011fay\u0131 Koruma Birli\u011fi\u2019nin (IUCN) bug\u00fcn a\u00e7\u0131klanan 2018 K\u0131rm\u0131z\u0131 Liste\u2019sine g\u00f6re nesli t\u00fckenme<\/strong> <strong>tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olan kelaynaklar\u0131n tehlike kategorisi bir derece d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc. Do\u011fa koruma ve nesli t\u00fckenen canl\u0131lar\u0131n sembol\u00fc kelaynaklar\u0131n K\u0131rm\u0131z\u0131 Liste stat\u00fcs\u00fc \u201cYok Olmak \u00dczere\u201d kategorisinden \u201cTehlike Alt\u0131nda\u201d kategorisine ta\u015f\u0131nd\u0131. Bu tarihi de\u011fi\u015fimin nedeni \u00f6zellikle son yirmi y\u0131l i\u00e7inde y\u00fcr\u00fct\u00fclen koruma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n olumlu sonu\u00e7lar vermesi.<\/strong><\/p>\n<p>Bir yandan pek \u00e7ok canl\u0131n\u0131n nesli tehlike alt\u0131na girerken, di\u011fer yandan ger\u00e7ekle\u015ftirilen koruma faaliyetleri olumlu sonu\u00e7lar vermeye devam ediyor. Bu y\u0131l, nesli d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde yok olma tehlikesi alt\u0131nda olan iki ku\u015f t\u00fcr\u00fcn\u00fcn, kelaynak ve pembe g\u00fcvercinin tehlike kategorisi n\u00fcfuslar\u0131ndaki d\u00fczenli art\u0131\u015f nedeniyle bir derece d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc. D\u00fcnyada do\u011fa koruman\u0131n sembollerinden biri olan kelaynaklar\u0131n stat\u00fcs\u00fcndeki bu de\u011fi\u015fim, nesli t\u00fckenen canl\u0131lar\u0131n ve do\u011fan\u0131n korunmas\u0131nda olumlu bir milat olarak kabul ediliyor.<\/p>\n<p>Her y\u0131l D\u00fcnya Ku\u015flar\u0131 Koruma Kurumu (BirdLife International) taraf\u0131ndan IUCN K\u0131rm\u0131z\u0131 Liste\u2019sindeki t\u00fcrlerle durum de\u011ferlendirme raporu haz\u0131rlan\u0131yor. Bu senenin de\u011ferlendirmesi yap\u0131lmadan \u00f6nce kelaynaklar \u201cYok Olmak \u00dczere (CR)\u201d kategorisindeki 222 ku\u015f t\u00fcr\u00fcn\u00fcn aras\u0131ndayd\u0131. \u201cYok Olmak \u00dczere (CR)\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan kategori, canl\u0131lar i\u00e7in en y\u00fcksek tehlikeyi ifade ediyor ve bu t\u00fcrlerin neslinin t\u00fcm\u00fcyle t\u00fckenme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7ok y\u00fcksek oldu\u011funu g\u00f6steriyor. 1990 y\u0131l\u0131nda t\u00fcm d\u00fcnyadaki n\u00fcfusu 60 \u00e7ift olan kelaynaklar yap\u0131lan koruma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sonucunda bug\u00fcn 120 \u00e7iftin \u00fczerinde n\u00fcfusa sahip. Bu nedenle k\u0131rm\u0131z\u0131 liste stat\u00fcs\u00fc \u201cYok Olmak \u00dczere (CR)\u201d iken 2018\u2019de ilk defa \u201cTehlike Alt\u0131nda (EN)\u201d kategorisine konarak bir derece d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bu de\u011fi\u015fimin ana nedeni son yirmi y\u0131lda Fas\u2019taki do\u011fal kelaynak n\u00fcfusun d\u00fczenli olarak artmas\u0131. T\u00fcrkiye\u2019deki yar\u0131 yaban\u0131l n\u00fcfusun da \u00e7o\u011falmas\u0131 ise kelaynaklar\u0131n Do\u011fu Akdeniz\u2019de gelecekte yeniden bir g\u00f6\u00e7ebe n\u00fcfus olu\u015fturmas\u0131na dair umutlar\u0131 art\u0131r\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrkiye\u2019de kelaynak koruma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 devam ediyor<\/strong><br \/>\nKelaynaklar Urfa Birecik\u2019te yayg\u0131n bir g\u00f6\u00e7men ku\u015f t\u00fcr\u00fcyken, ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131lda yo\u011fun bir \u015fekilde kullan\u0131lan kimyasal ila\u00e7lar sonucunda yok olma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi. Ge\u00e7ti\u011fimiz 150 y\u0131l i\u00e7inde n\u00fcfuslar\u0131ndaki bu b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fc\u015f sonras\u0131nda kelaynaklar\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren sadece iki alt n\u00fcfusu bulunuyor. Bunlardan biri Fas&#8217;taki yerle\u015fik koloni iken, di\u011feri T\u00fcrkiye Birecik\u2019teki yar\u0131 yabani koloni. Suriye\u2019deki g\u00f6\u00e7men n\u00fcfusun ise ge\u00e7ti\u011fimiz son iki y\u0131l i\u00e7inde t\u00fcm\u00fcyle t\u00fckendi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Kelaynaklar\u0131n T\u00fcrkiye\u2019deki ilk kayd\u0131 1879 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti. 1954 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00fcneyinde g\u00f6r\u00fclen 600 ila 800 \u00e7iftten olu\u015fan n\u00fcfuslar\u0131, 1986 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde 5 \u00e7ifte kadar d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p>Bu ani n\u00fcfus azalmas\u0131 sonucunda nesli yok olma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olan kelaynaklar\u0131n korunmas\u0131 ve n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in Milli Parklar te\u015fkilat\u0131 taraf\u0131ndan 1977 y\u0131l\u0131nda Birecik\u2019te F\u0131rat Nehri k\u0131y\u0131s\u0131na Kelaynak \u00dcreme \u0130stasyonu kuruldu. 1990 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde t\u00fcr\u00fcn g\u00f6\u00e7 eden n\u00fcfusu t\u00fcm\u00fcyle t\u00fckendi ve T\u00fcrkiye\u2019deki mevcut kelaynak n\u00fcfusu yar\u0131 yaban\u0131l bir n\u00fcfus olarak koruma alt\u0131nda al\u0131nd\u0131. O tarihten bu yana T\u00fcrkiye\u2019de kelaynaklar\u0131n Mart ile Temmuz aras\u0131nda serbest\u00e7e dola\u015fan, ancak, g\u00f6\u00e7 s\u0131ras\u0131nda ya\u015fanan kay\u0131plar\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla, sonbahar ve k\u0131\u015f aylar\u0131nda \u00fcreme istasyonuna al\u0131nan yar\u0131 yaban\u0131l bir n\u00fcfusu bulunuyor. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda 1990\u2019da 40 birey olan Birecik\u2019teki yar\u0131 yaban\u0131l kelaynak n\u00fcfusu 2018 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde 250 bireye kadar y\u00fckseldi.<\/p>\n<p>Konuyla ilgili a\u00e7\u0131klama yapan Do\u011fa Derne\u011fi Genel Koordinat\u00f6r\u00fc Dicle Tuba K\u0131l\u0131\u00e7: \u201cBu ba\u015far\u0131, hala y\u00fczle\u015fmekte oldu\u011fumuz b\u00fcy\u00fck tehditlere ra\u011fmen uzun soluklu koruma programlar\u0131n\u0131n t\u00fcrleri yok olmaktan kurtarabilece\u011fini g\u00f6steriyor. Do\u011fa Derne\u011fi kelaynaklar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131 i\u00e7in Urfa Birecik\u2019teki \u00fcye ve g\u00f6n\u00fcll\u00fcleriyle birlikte 2003\u2019ten bu yana kesintisiz olarak bu b\u00f6lgede, G\u00fcney F\u0131rat Vadisi \u00d6nemli Do\u011fa Alan\u0131\u2019nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Milli Parklar te\u015fkilat\u0131n\u0131n Birecik\u2019te elli y\u0131la yak\u0131n s\u00fcredir devam eden projeleri, \u015f\u00fcphesiz bu noktaya ula\u015fmam\u0131zdaki en temel nedenlerden biri. \u00d6te yandan kelaynaklar\u0131n nesli halen daha d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde tehlikede ve T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131lmas\u0131 gerekenlerin yaln\u0131zca birinci a\u015famas\u0131 tamamland\u0131. Yani yar\u0131 yaban\u0131l n\u00fcfusun ciddi bir \u015fekilde artmas\u0131 sa\u011fland\u0131. As\u0131l gayretimiz, T\u00fcrkiye\u2019de eskisi gibi sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00fcreyen, kendi kendine n\u00fcfusunun devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayan ve g\u00f6\u00e7 eden bir kelaynak n\u00fcfusunun olu\u015fmas\u0131. Sadece kelaynaklar de\u011fil bir \u00e7ok t\u00fcr yok olma tehdidiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Bu tehditler ile etkin bir \u015fekilde m\u00fccadele etmek ve kelaynaklarda oldu\u011fu gibi olumlu sonu\u00e7lar almak, konuyla ilgili kurulu\u015flar\u0131n ve yerel topluluklar\u0131n i\u015f birli\u011fini gerektiriyor\u201d dedi.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-19713\" src=\"http:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/bulten-tr-01-1024x506.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"506\" srcset=\"https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/bulten-tr-01-1024x506.jpg 1024w, https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/bulten-tr-01-300x148.jpg 300w, https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/bulten-tr-01-768x379.jpg 768w, https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/bulten-tr-01-1536x759.jpg 1536w, https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/bulten-tr-01.jpg 1937w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnya Do\u011fay\u0131 Koruma Birli\u011fi\u2019nin (IUCN) bug\u00fcn a\u00e7\u0131klanan 2018 K\u0131rm\u0131z\u0131 Liste\u2019sine g\u00f6re nesli t\u00fckenme tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olan kelaynaklar\u0131n tehlike kategorisi bir derece d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc. Do\u011fa koruma ve nesli t\u00fckenen canl\u0131lar\u0131n sembol\u00fc kelaynaklar\u0131n K\u0131rm\u0131z\u0131 Liste stat\u00fcs\u00fc \u201cYok Olmak \u00dczere\u201d kategorisinden \u201cTehlike Alt\u0131nda\u201d kategorisine ta\u015f\u0131nd\u0131. Bu tarihi de\u011fi\u015fimin nedeni \u00f6zellikle son yirmi y\u0131l i\u00e7inde y\u00fcr\u00fct\u00fclen koruma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n olumlu [&#8230;]<\/p>\n<p><a class=\"dd-btn dd-btn-secondary text-sm\" href=\"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/doga-korumada-tarihi-basari\/\">Daha Fazlas\u0131n\u0131 Oku&#8230;<span class=\"dd-sr-only\"> from Do\u011fa korumada tarihi ba\u015far\u0131: Kelaynaklar\u0131n yetmi\u015f y\u0131ll\u0131k kaderi de\u011fi\u015fti<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":19708,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[60],"tags":[158,183,181,180,152,450,182],"class_list":["post-19703","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haber","tag-birdlife","tag-birecik","tag-iucn","tag-kelaynak","tag-kirmizi-liste","tag-kus","tag-redlist"],"acf":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nedim-ilkin-kelaynak-oc.jpg",1920,833,false],"thumbnail":["https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nedim-ilkin-kelaynak-oc-300x300.jpg",300,300,true],"medium":["https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nedim-ilkin-kelaynak-oc-300x130.jpg",300,130,true],"medium_large":["https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nedim-ilkin-kelaynak-oc-768x333.jpg",768,333,true],"large":["https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nedim-ilkin-kelaynak-oc-1024x444.jpg",1024,444,true],"1536x1536":["https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nedim-ilkin-kelaynak-oc-1536x666.jpg",1536,666,true],"2048x2048":["https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nedim-ilkin-kelaynak-oc.jpg",1920,833,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"A. Erdem \u015eent\u00fcrk","author_link":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/author\/erdem\/"},"uagb_comment_info":4,"uagb_excerpt":"D\u00fcnya Do\u011fay\u0131 Koruma Birli\u011fi\u2019nin (IUCN) bug\u00fcn a\u00e7\u0131klanan 2018 K\u0131rm\u0131z\u0131 Liste\u2019sine g\u00f6re nesli t\u00fckenme tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olan kelaynaklar\u0131n tehlike kategorisi bir derece d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc. Do\u011fa koruma ve nesli t\u00fckenen canl\u0131lar\u0131n sembol\u00fc kelaynaklar\u0131n K\u0131rm\u0131z\u0131 Liste stat\u00fcs\u00fc \u201cYok Olmak \u00dczere\u201d kategorisinden \u201cTehlike Alt\u0131nda\u201d kategorisine ta\u015f\u0131nd\u0131. Bu tarihi de\u011fi\u015fimin nedeni \u00f6zellikle son yirmi y\u0131l i\u00e7inde y\u00fcr\u00fct\u00fclen koruma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n olumlu&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19703","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19703"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19703\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19708"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19703"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19703"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dogadernegi.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19703"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}