![\"\"](\"https:\/\/dogadernegi.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/tdgs-2023-twpost.jpg\")
<\/p>\n\n\n\n<\/p>\n\n\n\n
Do\u011fayla uyumlu olmayan planlama ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkileri sonucunda d\u00fcnya genelinde g\u00f6llerdeki su miktar\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fan\u0131yor. G\u00f6llerin su kaybetmesi, g\u00f6l s\u0131cakl\u0131klar\u0131n\u0131n da artmas\u0131yla birlikte, emilen karbondioksit miktar\u0131n\u0131 azaltabilir ve atmosferdeki karbon emisyonlar\u0131n\u0131 art\u0131rabilir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Science dergisindeki yeni makale,<\/span> son 28 y\u0131lda g\u00f6llerdeki su miktar\u0131nda k\u00fcresel bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. D\u00fcnyadaki karasal alan\u0131n %3’\u00fcn\u00fc kaplayan g\u00f6ller, su ku\u015flar\u0131 ve di\u011fer canl\u0131lar i\u00e7in ya\u015fam alan\u0131 olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, tatl\u0131 su ve g\u0131da sa\u011flama, rekreasyon faaliyetler ve besin d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli alanlar. Bununla birlikte karbon d\u00f6ng\u00fcs\u00fc yoluyla iklimi de d\u00fczenliyorlar. D\u00fcnya y\u00fczeyindeki tatl\u0131 suyun %87’sini bar\u0131nd\u0131ran g\u00f6ller i\u00e7in iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin ve insan faaliyetlerinin yaratt\u0131\u011f\u0131 tehdit d\u00fczeyi her ge\u00e7en g\u00fcn art\u0131yor. G\u00f6llerdeki su miktar\u0131, ya\u011f\u0131\u015flardaki ve nehir de\u015farj\u0131ndaki de\u011fi\u015fikliklerin yan\u0131 s\u0131ra baraj in\u015fas\u0131 ve su t\u00fcketimi gibi do\u011frudan insan faaliyetlerine ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fiyor. <\/span><\/p>\n\n\n\n G\u00f6llerdeki su miktar\u0131 28 y\u0131lda %53 oran\u0131nda azald\u0131. <\/strong><\/p>\n\n\n\n Otuz y\u0131ll\u0131k uydu g\u00f6zlemleri, iklim verileri ve hidrolojik modelleri kullanarak en b\u00fcy\u00fck 1972 g\u00f6l\u00fc analiz eden Yao ve meslekta\u015flar\u0131n\u0131n bu y\u0131l Science dergisinde yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 makaleye g\u00f6re, bu g\u00f6llerdeki su miktarlar\u0131 28 y\u0131lda %53 oran\u0131nda azald\u0131. \u00c7al\u0131\u015fma d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki kuruma e\u011filimlerinin \u00f6nceden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclenden \u00e7ok daha geni\u015f kapsaml\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steriyor. <\/span><\/p>\n\n\n\n T\u00fcrkiye \u00f6nemli derecede su kayb\u0131 ya\u015fayan 12 havzadan biri. Ara\u015ft\u0131rmada yer alan 1051 do\u011fal g\u00f6l ve 921 rezervuar, D\u00fcnya’n\u0131n do\u011fal g\u00f6l ve rezervuar depolamas\u0131n\u0131n s\u0131ras\u0131yla %96 ve %83’\u00fcn\u00fc olu\u015fturuyor. Do\u011fal g\u00f6llerdeki \u00f6nemli su kay\u0131plar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k d\u00f6rtte biri insan faaliyetleri ve \u00e7o\u011funlukla iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine atfedilen artan s\u0131cakl\u0131k ve buharla\u015fmadan kaynaklan\u0131yor. Y\u00fczey ak\u0131\u015flar\u0131ndaki de\u011fi\u015fimlerden kaynaklanan su kay\u0131plar\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi g\u00f6llerin %43\u2019\u00fcn\u00fc etkiliyor. Bu durum gelecekteki y\u00fczey suyu kaynaklar\u0131 y\u00f6netiminde iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkilerinin hesaba kat\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemini g\u00f6steriyor.<\/span><\/p>\n\n\n\n 457 do\u011fal g\u00f6lde %43 su kayb\u0131 tespit edildi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n K\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte 1992-2020 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck tatl\u0131 su k\u00fctlelerinin %53’\u00fcn\u00fcn su deposu azald\u0131 ve toplam 602,28 kilometrek\u00fcp su kaybedildi. Do\u011fal g\u00f6llerdeki net hacim kayb\u0131 b\u00fcy\u00fck oranda k\u00fcresel \u0131s\u0131nma, artan buharla\u015fma ve su kullan\u0131m\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. Toplam 234 do\u011fal g\u00f6lde %22 su kazan\u0131m\u0131 ya\u015fan\u0131rken, 457 do\u011fal g\u00f6lde %43 su kayb\u0131 tespit edildi. Kuruyan t\u00fcm g\u00f6llerdeki toplam d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn yaln\u0131zca yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7te biri, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u0130\u00e7 Tibet Platosu gibi uzak veya seyrek n\u00fcfuslu b\u00f6lgelerdeki g\u00f6llerin su deposundaki art\u0131\u015flarla dengeleniyor. Bu depolama art\u0131\u015flar\u0131; ya\u011f\u0131\u015f, y\u00fczey ak\u0131\u015f\u0131, s\u0131cakl\u0131k, buharla\u015fma ve insan su kullan\u0131m\u0131n\u0131n azalmas\u0131ndaki de\u011fi\u015fikliklerden kaynaklan\u0131yor.<\/span> \u00d6rne\u011fin Sevan G\u00f6l\u00fc suyu, 2000’li y\u0131llardan itibaren koruma yasalar\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesiyle artan bir e\u011filim sergiliyor. <\/span><\/p>\n\n\n\n Kurak b\u00f6lgelerde su miktar\u0131ndaki kay\u0131plar ise daha belirgin d\u00fczeyde.<\/span> Bu su k\u00fctlelerindeki toplam kayb\u0131n \u00fc\u00e7te ikisinden fazlas\u0131, kurakla\u015fan iklime veya s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez su t\u00fcketimine sahip 10 havzadan kaynaklan\u0131yor. <\/span><\/p>\n\n\n\n Konuyla ilgili a\u00e7\u0131klamada bulunan Do\u011fa Derne\u011fi Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Dicle Tuba K\u0131l\u0131\u00e7; \u2018\u2018D\u00fcnya n\u00fcfusunun yakla\u015f\u0131k d\u00f6rtte birinin (~2 milyar) kuruyan bir g\u00f6l havzas\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 tahmin ediliyor. Bu da iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve sedimentasyonun etkilerinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir su kaynaklar\u0131 y\u00f6netimine dahil edilmesinin gereklili\u011fini g\u00f6steriyor.<\/span> Bildirilen say\u0131lar, yaln\u0131zca su kayb\u0131ndan en \u00e7ok etkilenen g\u00f6l havzalar\u0131 sakinleri \u00fczerindeki potansiyel etkilere ili\u015fkin tahminler. Kuruyan bu g\u00f6llerin bir\u00e7o\u011fu \u00f6nemli su kaynaklar\u0131 olarak tan\u0131mlan\u0131yor veya uluslararas\u0131 \u00f6neme sahip Ramsar alanlar\u0131 aras\u0131nda listeleniyor. Etkili su koruma \u00e7abalar\u0131 ve su koruma yasalar\u0131yla Sevan G\u00f6l\u00fc’n\u00fcn kurtar\u0131lmas\u0131ndaki ba\u015far\u0131y\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Biz de su kaynaklar\u0131 ve sulak alan ekosistemlerinin ya\u015fat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkilerini de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutarak yeni yasal d\u00fczenlemeler ve uygulamalar yapmak zorunday\u0131z.\u2019 dedi.<\/span><\/p>\n\n\n\n Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 Bilgi ve \u0130leti\u015fim \u0130\u00e7in:\u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bur\u00e7in Yara\u015fl\u0131, Do\u011fa Derne\u011fi Sulak Alanlar Koordinat\u00f6r\u00fc<\/span> Do\u011fayla uyumlu olmayan planlama ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkileri sonucunda d\u00fcnya genelinde g\u00f6llerdeki su miktar\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fan\u0131yor. G\u00f6llerin su kaybetmesi, g\u00f6l s\u0131cakl\u0131klar\u0131n\u0131n da artmas\u0131yla birlikte, emilen karbondioksit miktar\u0131n\u0131 azaltabilir ve atmosferdeki karbon emisyonlar\u0131n\u0131 art\u0131rabilir. Science dergisindeki yeni makale, son 28 y\u0131lda g\u00f6llerdeki su miktar\u0131nda k\u00fcresel bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. D\u00fcnyadaki karasal alan\u0131n %3’\u00fcn\u00fc kaplayan g\u00f6ller, […]<\/p>\n
burcin.yarasli@dogadernegi.org 0542 657 6620<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"