Akdeniz Foklar\u0131 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131na kadar geni\u015f bir co\u011frafyada da\u011f\u0131l\u0131m g\u00f6steriyordu. \u0130nsan bask\u0131s\u0131 ve ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n yok olmas\u0131 nedeniyle yok olma e\u015fi\u011fine gelmi\u015fti. Yap\u0131lan koruma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ergin say\u0131lar\u0131 444-600 ve gen\u00e7lerle birlikte toplam yakla\u015f\u0131k 900 bireye ula\u015ft\u0131. <\/span><\/p>\n\n\n\n Bir \u00f6nceki d\u00f6nemde Akdeniz foklar\u0131 d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda \u201cTehlike Alt\u0131nda (EN)\u201d ve \u201cAkdeniz\u2019de B\u00f6lgesel Kritik Derecede Tehlike Alt\u0131nda (CR) kategorisinde yer al\u0131yordu. Gerek do\u011fu Atlantik gerekse do\u011fu Akdeniz b\u00f6lgesinde ger\u00e7ekle\u015ftirilen koruma ve ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sonucunda Yunanistan ve Moritanya pop\u00fclasyonlarda g\u00f6r\u00fclen g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr b\u00fcy\u00fcmeler k\u00fcresel n\u00fcfusa da yans\u0131d\u0131 ve toplamda bir art\u0131\u015f g\u00f6sterdi. Haziran 2023 de yap\u0131lan son IUCN komite de\u011ferlendirmesi ile bu nadir memeli t\u00fcr\u00fcn\u00fcn kategorisi \u201cHassas (VU)\u201d olarak g\u00fcncellendi.<\/span><\/p>\n\n\n\n \u201cFoklar\u0131n ya\u015fam alanlar\u0131 korunmal\u0131\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n Akdeniz foklar\u0131n\u0131n tehlike kategorisinin de\u011fi\u015ftirilmesi hakk\u0131nda a\u00e7\u0131klama yapan SAD-AFAG Kurucu \u00dcyesi Cem Orkun K\u0131ra\u00e7 \u201cT\u00fcrkiye\u2019de 20 y\u0131l \u00f6nce yakla\u015f\u0131k 100 tahmin edilen fok pop\u00fclasyonu i\u00e7inde bulundu\u011fumuz y\u0131lda SAD-AFAG ve ODT\u00dc-DBE\u2019nin ortak verileri ile yakla\u015f\u0131k 120 ergin bireye ula\u015ft\u0131. T\u00fcr\u00fcn d\u00fcnya n\u00fcfusundaki iyile\u015fmesi nedeniyle k\u0131rm\u0131z\u0131 liste kategorisi de\u011fi\u015fti. Ancak, T\u00fcrkiye ve Madeira adas\u0131ndaki (Portekiz) \u00fcreme pop\u00fclasyonlar\u0131nda durum farkl\u0131. Ne yaz\u0131k ki pop\u00fclasyon stabil ve ana tehditler devam ediyor. T\u00fcrkiye’de foklar\u0131n g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve dola\u015f\u0131m alan\u0131 artm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnse de bu pop\u00fclasyonun k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekteki art\u0131\u015f e\u011filimi ve tehdit durumu T\u00fcrkiye i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fil. Bu nedenle, kategorideki bu g\u00fcncelleme, bu nadir t\u00fcr ve k\u0131y\u0131sal ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131nda T\u00fcrkiye ve Madeira\u2019n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma ve \u00e7abalar\u0131n\u0131 hi\u00e7bir zaman d\u00fc\u015f\u00fcrmemesi gerekti\u011fine i\u015faret ediyor.\u201d.<\/span> G\u00fcncellemede de\u011ferlendirilen 500 ku\u015f t\u00fcr\u00fc aras\u0131nda bulunan ve say\u0131lar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fc\u015f e\u011filimi g\u00f6steren toylar\u0131n ise k\u0131rm\u0131z\u0131 liste kategorisi \u201cHassas (VU)\u201d kategorisinden \u201cTehlike Alt\u0131nda (EN)\u201d kategorisine y\u00fckseltildi. Bir bozk\u0131r ku\u015fu olan toylar\u0131n n\u00fcfusu, yo\u011fun end\u00fcstriyel tar\u0131m faaliyetleri, mera alanlar\u0131n\u0131n yok edilmesi, avc\u0131l\u0131k ve yumurta toplay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 gibi tehditler nedeniyle h\u0131zla azal\u0131yor. T\u00fcrkiye\u2019de 600, d\u00fcnyada ise 30.000 ergin bireyin kald\u0131\u011f\u0131 tahmin ediliyor.<\/span><\/p>\n\n\n\n Bu g\u00fcncelleme \u00fczerine Do\u011fa Derne\u011fi Koruma Program\u0131 Koordinat\u00f6r\u00fc \u015eafak Arslan; \u201cToy maruz kald\u0131\u011f\u0131 tehditlere kar\u015f\u0131 olduk\u00e7a duyarl\u0131. Bu nedenle IUCN son g\u00fcncellemesinde t\u00fcr\u00fcn tehdit kategorisini y\u00fckseltti. Yani toylar\u0131n neslinin t\u00fckenme riski bir kategori daha artm\u0131\u015f oldu. Art\u0131k daha fazla koruma \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na ihtiya\u00e7 oldu\u011fu ortada. T\u00fcr\u00fc tehdit eden t\u00fcm etkenler ortadan kald\u0131r\u0131lmal\u0131, toyu ve ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131 koruyan faaliyetler acilen uygulanmal\u0131. T\u00fcrkiye genelindeki toy ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc biliyoruz. Bu alanlarda bu\u011fday, arpa, mercimek gibi susuz yeti\u015fen \u00fcr\u00fcnler devlet taraf\u0131ndan te\u015fvik edilmeli, nadasa b\u0131rakma y\u00f6ntemi benimsenmeli. Hasat d\u00f6nemleri toylar\u0131n \u00fcreme d\u00f6nemi dikkate al\u0131narak yap\u0131lmal\u0131. Aksi halde yavrular bi\u00e7erd\u00f6verlerin aras\u0131nda kal\u0131yor. \u00dcretim yap\u0131lan alanlar\u0131n aralar\u0131nda bulunan mera alanlar\u0131 korunarak mozaik bir tar\u0131m modeli benimsenmeli ve uygulanmal\u0131. T\u00fcre y\u00f6nelik ka\u00e7ak avc\u0131l\u0131k faaliyetleri ve yumurta toplay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in denetimler artmal\u0131, yerelde fark\u0131ndal\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yayg\u0131nla\u015fmal\u0131 \u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131nda bulundu. <\/span><\/p>\n\n\n\n Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 Bilgi ve \u0130leti\u015fim \u0130\u00e7in: <\/strong><\/p>\n\n\n\n \u015eafak Arslan, Do\u011fa Derne\u011fi Koruma Program\u0131 Koordinat\u00f6r\u00fc<\/span> Uluslararas\u0131 Do\u011fay\u0131 Koruma Birli\u011fi (IUCN) taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan ve nesli tehlikede olan t\u00fcrlerin yer ald\u0131\u011f\u0131 k\u0131rm\u0131z\u0131 liste g\u00fcncellendi. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fma sonucunda T\u00fcrkiye’den iki \u00f6nemli t\u00fcr olan Akdeniz foku (Monachus monachus) ve toyun (Otis tarda) tehdit durumu de\u011fi\u015fti. Uzmanlar her iki t\u00fcr i\u00e7in yap\u0131lan koruma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Akdeniz Foklar\u0131 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131na kadar geni\u015f bir […]<\/p>\n
<\/span>
<\/span>T\u00fcrkiye\u2019de sadece 600 toy kald\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
safak.arslan@dogadernegi.org<\/span>
+90 507 346 09 14<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"